میتانی (Mitanni) لە کتێبی: خولاسەیەکی تاریخی کورد و کوردستان (جڵدی ١) بەرهەمی: محەمەدئەمین زەکی بەگ (1880-1948) موحەرریری «تاریخی بابلستان»، سێر کینغ، ئەم قەومە بە قۆڵێکی کاسای دائەنێ و ئەڵێ لە عیرقی ئارییە، بەڵام ئیزاحاتی «ئەقوامی مەزۆپۆتامیا، لاپەڕە ١٢٨ و ١٣٥» نەوعێکی ترە و ئەڵێ: شوعبەیەکی قەومی «سوبارو = سوبارتۆ»یە. لە فوراتی …

کاسای (Kassites) لە کتێبی: خولاسەیەکی تاریخی کورد و کوردستان (جڵدی ١) بەرهەمی: محەمەدئەمین زەکی بەگ (1880-1948) قەومی کاسای وەیا «کاششو»ی ئاکاد وەیا «کوش»ی ئینجیل و بابلی، لە مەنزوومەی زاغرۆس بووە. بەرەبەرە شەرقی بابلستانی تا قەراغ دیجلە داگیر کردبوو. زۆر جار وڵاتی بابلستانی ناڕەحەت و تاڵان ئەکرد. حەتا «ئامی-زادوغا»ی قڕاڵی بابل، کە …

ئایینی کوردان لە سەدەکانی سەرەتایی و ئەوکاتەی ھاتوونەتە ئەو مەڵبەندە  ڕوون نییە، بەڵام شوێنەوارەکان  پێمان دەڵێن دوای سەقامگیربوونیان لەو ھەرێمەی ئیستا،(ئەھورا) پەرست واتە (رووناکی) پەرەست بوون و ڕووناکاییان خۆش ویستووە و دژی تاریکی بوون،( ئاور) کە سەرچاوەی ڕووناکی و ھێمای ڕووناکی بووە پەرەستووەیانە. نووسه‌ر: محەممەد ئەحمەدیان- مه‌هاباد ئایینی کوردان لە …

ماڵپەرێ ئاوێنە ٦ – ١١ – ٢٠٢٥لە بەڵگەنامەکانی ئەرشیفی نیشتمانیی بەریتانیاوە:عادیلە خانمی جاف و دیوانی ئەردەڵانی ئێران (بەشی یەکەم)لە ئینگلیزییەوە: محەمەد حەمەساڵح تۆفیقبەڵگەنامەکان ڕۆڵی هاوکاریی سەرەکیی جاف دەردەخەن لە بەرەنگاربوونەوەی بەریتانییەکان دژ بە ڕاپەڕینەکەی شێخ مەحمود بەرزنجی.بەڵگەنامەکان ڕکابەریی نێوان عادیلە خانم و ڕاپەڕینەکەی شێخ مەحمود بەرزنجی دەردەخەن.تێبینیی: ئەم باسە یان …

لە کتێبی: خولاسەیەکی تاریخی کورد و کوردستان (جڵدی ١) بەرهەمی: محەمەدئەمین زەکی بەگ (1880-1948) وەکوو لە مادەی سێیەمی فەسڵی دووەمدا باسمان کرد، ئەم قەومەش لە کۆمەڵە گەورەی زاغرۆسە و بە گوێرەی فکر و قەناعەتی بەعزێ موستەشریقین بە ئاشکرا ئەسڵی زۆر قەدیمی کوردە و لە زاغرۆسدا مەنتیقەیەکی گەورەی بە دەستەوە بووە و …

لۆللۆ لە کتێبی: خولاسەیەکی تاریخی کورد و کوردستان (جڵدی ١) بەرهەمی: محەمەدئەمین زەکی بەگ (1880-1948) ئەم قەومە لە وڵاتی سلێمانیی ئیمڕۆدا بوون. سەرحەدیان هەرچەندە مەعلووم نییە، بەڵام لە لەوحەیەکی دۆزراوەی «زەهاو»دا کە عائید بە «ئاننو-بانینی»ی قڕاڵی «لۆللۆ» و «گۆتی»یە و لە عەسری بیست و هەشتەمی پێش میلاددا نووسراوە، ئەڵێ مەنتیقەی «هالمان» …

نوسینی نیهاد عوزێر سەعید پێشەکـــــــــــی: ئەکاد(ئەکەدییەکان)، ناوچەیەکی کۆن لە ئێستای ناوەڕاستی عێراق.  شوێنی نیشتەجێبوونی ئەکەدییەکان لەڕووی  دابەشبوون باکوور (یان باکووری ڕۆژئاوا)ی بابلی کۆن بوو.  ناوچەکە بە نزیکەیی لەو ناوچەیەدا بووە کە ڕووبارەکانی دیجلە و فورات ( ڕووباری دیجلە-فورات) لە یەکترەوە نزیکترینن و سنووری باکوورییەکەی لە دەرەوەی هێڵی شارە مۆدێرنەکانی فەلوجە …

نڤێسین/د.محمد حرب کوردیکرن/عوسمان شنگالی ڤی زەلامی-موئیز گوهین-رۆلەکێ گوماناوی د هزرا تورکیا کەمالیدا گێرا. نیازی برکس مامۆستا بوو ل زانکۆیا ماکجل ل کەنەدا د پەرتووکا خۆ(المعاصرة في تركيا) دبێژیت:جووهیێن ئوروپا و جووهیێن ناڤخۆیی(دناڤ دەولەتا عوسمانی دا) ل چەرخێن نۆزدێ و بیستێ رۆلەکێ مەزن هەبوون د دامەزراندنا بزاڤا تۆرانی یا ناسیۆنالستی،زانایێن جووهیا …

گەرمیان حەسەنمەستوورە ئەردەڵان، ناوی تەواوی ماھ شەرەف خانم بووە، یەکێکە لە شاعیر و مێژوونووسە دیارەکانی کورد. لە ساڵی ١٨٠٥ لە سنە لەدایکبووە، لەگەڵ خەسرەو خانی ئەردەڵان، والی سنە و میری ئەردەڵان ھاوسەرگیری کردووە. ئەم ھاوسەرگیرییە کاریگەرییەکی زۆری لەسەر ژیانی ھەبووە و دەرفەتی زیاتری پێبەخشیوە بۆ خوێندنەوە و نووسین. دوای مردنی …

هەڵکەوت محەمەد پشدەری هەرنەبێ چەند سەدەیەکە هەوڵی نووسینەوەی مێژووی کورد ئاکام و بەرهەمێکی ئەوتۆی نەبووە. بەشی هەرە زۆری نەزۆکیی ئەو هەوڵ و تەقەلایانەی دراون لەبەرئەوەیە مێژوونووسانمان گێڕانەوەی ڕووداوەکانیان کردووە، یانیش ڕوانگەی کەسانی دیکەیان دەرخستووە. واتە پێش خۆیان چی سەبارەت بە کورد گوتراوە، هەر ئەوەیان دووبارە کردووەتەوە. هەموو ئەو نووسەر و …