ڕۆڵ و کاریگەری( محمودخانی دزڵی)لە شۆڕشەکەی (شێخ محمودی حەفید)دا.

ڕۆڵ و کاریگەری( محمودخانی دزڵی)لە شۆڕشەکەی (شێخ محمودی حەفید)دا. دوای ئەوەی سوپای ئینگلیز توانی دەستبگرێ بەسەر هەردوو ویلایەتی ( بەسرە و بەغداد )، سوپای عوسمانیەکان دەربکات لەناوچەکەدا، پاشان ئەو سوپایە بەرەو ویلایەتی موسڵ و ناوچەکانی تری کوردستان هات، پێش ڕاگەیاندنی ئاگربەستی مۆدرۆس توانی دەستبگرێ بەسەر هەردوو شاری کەرکوک و هەولێردا. لەم کاتەدا سەرۆک عەشیرەتەکانی کوردستان لە سلێمانی کۆبونەوە و بڕیاریاندا شێخ مەحمودی حەفیدیان قبوڵە وەک حوکمڕانی کوردستان، لەم کاتەشدا نوێنەرانی ئینگلیز لەسەر خواستی شێخ محمود هاتبونە ناوچەکە، بڕیاریاندا یەکێتیەکی فیدراڵی بۆ عەشیرەتەکان لە باشوری کوردستان دابمەزرێنن، لە ( 1ی تشرینی دووەمی1918 ) بڕیار درا بە دانانی شێخ محمودی حەفید وەک حوکمدارێک لە ناوچەکەدا. لە وەتەی شێخ محمود دەستی بە کارەکانی کرد وەک حوکمدارێک ئەو داوای هەموو ویلایەتی موسڵی دەکرد، سوریش بوو لەسەر دامەزراندنی دەوڵەتێکی کوردی سەربەخۆ، بەڵام پلانی دامەزراندنی دەوڵەتێکی سەربەخۆی کوردی لەگەڵ بەرژەوەندیەکانی بەریتانیای داگیرکەر یەکی نەگرتەوە، لەبەر بوونی ئەم جیاوازیە ناکۆکی و پچڕانی پەیوەندیەکان و پێکدادان و شۆڕش دروست بوو. هەڵسوکەوتەکانی دەسەڵاتدارانی ئینگلیز ئەو باوەڕەی لای شێخ محمود دروستکرد کە پێویستە دەسپێشەری خۆی بکات، بۆیە بەنهێنی نامەیەکی نارد بۆ ( محمودخانی دزڵی ) داوای لێکرد بەخۆی و هێزەکەیەوە بگاتە سلێمانی، کاتێک محمودخان بە هێزەکەیەوە گەیشتە ناوچەی شارباژێڕ ( مێجەرسۆن ) حاکمی بەریتانیا لەسلێمانی بەم هەواڵە زۆر نیگەران بوو، بۆیە نامەیەکی بۆ شێخ محمود نارد و داوای لێکرد ڕێگە نەدا محمودخانی دزڵی بە چەکدارەکانیەوە بێتە شارەوە. مێجەرسۆن دەربارەی ئەو هاتنەی محمودخان دەڵێ ” کە محمودخان ویستی بێت بۆ سلێمانی، لەگەڵ ئەوەشدا بەهۆی ئەفسەری سیاسیمانەوە لە هەڵەبجە ئاگادار کرابوو ڕێگری لێ ناکرێ بێتە سلێمانی بە مەرجێک خۆی و پیاوەکانی بە چەکەوە نەیەن، بەڵام محمودخان گوێی نەدا و بە چەکەوە هاتە سلێمانی. شێخ مەحمود لەوەڵامی نامەکەی مێجەرسون دەڵێ ” کە هەرگیز ڕوینەداوە ڕێگە لە کەسێک بگیرێ کە بیەوێ سەردانی کڵگۆی ( کاک ئەحمەدی شێخ ) بکات. لەم بارودۆخەدا مێجەرسون بە بیانوی پێشوازی کردن لە خێزانەکەی سلێمانی بەجێهێشت و فەرمانی بەرەنگاربونەوەی دا بە ( مێجەر دانلێس )، ناوبراویش ڕۆژی (21مایسی1919) لە بناری گۆیژە شەڕ لە نێوان چەکدارانی کورد بە سەرۆکایەتی محمودخانی دزڵی و سوپای لیڤی ، شەڕەکە لە بەرەبەیانەوە تا دەمەو ئێوارەی خایاند، کە سەر ئەنجام هێزەکەی محمودخانی دزڵی سەرکەوتن وگەیشتنە ناو شاری سلێمانی و لەماوەی چەند کاتژمێرێکدا سوپای ئینگلیزیان لەشارەکە دەرپەڕاند و تاوەکو چەمچەماڵ و لەوێشەوە تا کەرکوک ڕاویان نان، یادەوەری ئەو داستانە مەزنەی محمودخانی دزڵی بووەتە هۆی ئەوەی ئەو ناوچە بەناوی ئەو ناوببرێ، کە ناوی ( محمودە ڕێیە )، لە شاخی گۆیژە لەسلێمانی.