Home / بەشی مێژووی كورد / عەشيرەتا مزويريان

عەشيرەتا مزويريان

عەشيرەتا مزويريان

 

رێکارێ مزويری

۱ـ ناوی مزويری:
۲ـ جوگرافيای ناوچکە:
۳ـ گوندەکان، مێژوی ناحيەکان.
٤ـ ئاغا و کە سايەتيەکان
٥ـ پياوانی ئاينی
٦ـ نووسەر شاعيرەکان
۷ـ ويرانبوون و راگوستن و کوچی زورەملێ:
۸ـ شەهيدوو ئەنفال وکيماباران
۹ـ شکەفت
۱٠ـ کانی

تۆپۆگرافيا گوندێن دەڤەرا مزويري بالا
رێکارێ مزويری
دەڤەرا مزويری بالا دەڤەرەکا شاخاويە و تژی دول نهالە دکەڤيتە ناڤبەرا دوو رويباران، خەلکێ دەڤەرێ لپەی کانی و ئاڤ و ئاخا پيت ل ( ٥ ) جهان ئاکنجيبوونە : ٤۷ گوند دئاڤانە، ٤٦ گوند. ۷۳ گوندە.
۱ـ وەلاتێ ژووری: ۱٠ گوند
(ستوپێ، سێلکێ، گويزا ولاتی، ئێدلبێ، پێندرو، دێزو، سپيندارێ، ناڤکورکا، بناڤيێ، موکا).
۲ـ وەلاتێ ژێری: ۱۳ گوند
تێل، شنگێل، داويدکا، بابسێڤا، ئەردێل، وەرەخەل، شيفکێ، هەلەوی، پێکول، ئاڤەدور، گەراڤێ، هيزان، سيدان
۳ـ ناڤ مزويريا: ۱۳ گوند
( کوران، پالانا، سينا، گويزا سەرستانگێ، مێروز، بەرکەلێ، بژيان، بوسێ، سلور، سومێ، شيڤێ، تويێ، رەوين)،
٤ـ بەنان و ئەرگوش : ٤ گوند
( بەنان، ئەرگوش، ماوەتا، گرانە ).
٥ـ ئەو گونــــدێن دکەڤنە دەشــــتا زێ و بن چیـــایێ لیــــنکی: ۷ گوند
( بنــاڤێ، حەسـەن بەکـ، بـاوان، مێــرگێ، چەڵـــکێ، کوڵــــان ، هێـتويت )

گوندێن مزوری بالا يێن بەری چەندين سالان کاڤل و وێران بووی ، ژبەر هوکارێن جۆراو جۆر نەمازە سەقای و بەفرێ: ٥۱ گوند

( ئومە رخە ل، رەژوکە ران، کانيا ميران ، مەمويديان، هلارا، کێريا ملی، گراڤێ، بزينا، هورێ ، ئوربەخ، هويژيا، کانيهنارک، هەلێوان، ئاقدێ، رێژ براخە، سێڤکێ ، زەرکی ، سلوت، ناڤ کاڤلا، کانی کونيشک، پيرخەل ، بوسا ميرا، ئاراپێ ،ساليا، پشتکەلێ، بنەبەرێ، خاسر، بيانا.
بێکروب، ماسەکان، زێوا، شيفکا لايێ هيزان، ساندوا

مزوريێن ل روژ هەلاتا کوردستانێ ئاکنجيبووی
رێکارێ مزويری
لدويف لێکولين دويفچونا مە ب شێوەکێ زانستی لسەر مزوريان، ل باشور باکور روژ هەلات مزويری هەنە، بەری ۲٠٠ سالان مزوری ل گوندێن ( هەرگوش و مێروزو بناڤيێ و هتد ) مزوری کوچبەری کوردستانا باکور بوون و هندەک لگەڤەرێ دەر دورا وێ ئاکنجيبوون،هندەک ئاوارەی روژ هەلاتا کوردستانێ بوون .
۳٠٠ سێ سەد سەروک خێزان مزوری ل روژ هەلاتا کوردستانێ ل سێ دەڤەران دابەش بوونە.
۱ـ دەڤەرا ملگەڤەر:
1-گوندێ راژان : 40مال
2-گوندێ رزگه: 40مال
3-قایر : 30 مال مزنه وان گوندان حاجی حسین سمدی زاده يە، هەروەسا ل گوندێ نارێ و ورمێ مزوری هەنە.

دەڤەرا سێرو :
1- گوندی سن جی 50 مال
2- گوندی بهلول ئاوا 30 مال

دەڤەرا دزا دول ورمی :
1- گوندی زیوه 40 مال
2- گوندی نسر ئاوا 20 مال
زور سوپاس بو هەڤالێ بەرێز ئەفشين سەمەدزادێ مزوری ل ملگەڤەر ئەڤ زانياريانە دانە مە
دارێن بەری ل دەڤەرا مزويريان
رێکارێ مزويری
دارێن بەری ل دەڤەرا مزوريان چەند جۆرن:
۱ـ ( کرستوک، سورک، ئالی سور، گرک، شينک، ديستوری، کرێشی، کێدوومە، بهيابێنێ
حەرامزە )
۲ـ ( تری، چاڤگا، شينک، زەرک، گانبزن، تايفی، رەشميری، کشمش، بێسيرانە
۳ـ ( سێڤک، سێڤەترشک، سێڤەشەکر،سێڤەتالک، سێڤ خانک، سێڤ ئەمريکی )
٤ـ ( تەرەقی، قەيسی، حلويک، حوليباجان، خوخ، مژمژە، خوخ هژيری، گێلاس )
٥ـ ( هژيرە رەش، هژيرە سپی، تبسک،
٦ـ ( تاويک، هەلالوک )
۷ـ ( کەزان، بنەباقل، بەنوک،
۸ـ ( بەروی، گويشکە سوور، گويشکە زەر،
۹ـ ( توی هويرک، توی قەسپ، توی شەمبی، توی رەشک،
۱٠ـ ( گويز، گويز ئسرائيلی ويشی، گويزە گوێرک، گويز کاکل سپی، گويز کاکل سوور )
۱۱ـ هناروک ، هنارێن ترش، هنارێن شرين،
۱۲ـ بايڤ، بايڤتالک، حاجی بايڤووک.

گيايێن سروشتی يێن خارنێ ل دەڤەرا مزويری بالا
رێکارێ مزويری
۱ـ کەنگر:
سێ جورێن هەی ( کەنگر، کەنگر چيچک، کەنگر کەر )، بهاران قەدێ وێ نيڤەکا دخون بساری و دکەلينن و سورڤە دکەن، پەلکێن وان ددەنە چاڤريان، ناڤکا وان بەرک گەنگروک خوشترين چەرەزن، جاونترين کەنکر يێن بوتينێ هورێ نە.
۲ـ سير:
سيرە لبهارا شين دبيت، بساری دخوون، ڤەدهووينن وەک کەزيکا هشک دکەن، بو ناڤ شيڤا نەمازە پراخاو ژاژی و کەشکا .
۳ـ کاری:
دوو جورێن هەی کاری ريخک يابەلک بچويکە، کاری يا بەلک پان تنێ ل جهێن سارو ناڤ شاخا شين دبيت، دخەسينن دا بهێتە خارن نەوەک يا هارە زمانێ مروڤی دبريت، دکەنە شەلاڤ ترشک ، زەر دکەن و سورڤە دکەن، دکەنە بەر گرارێ.
٤ـ سترک:
ل سەرێ بهاران لپێش هەمی گيا سەر هەلددەت و ل جهێن سار شين دبيت و زەر دکەن و دکەنە بەر گرارێ و سورڤە دکەن. بساری ناهێتە خارن.
٥ـ گاسوز:
گاسوز گيايەکە لسەرێ بهارێ شين دبيت، زەردکەن سورڤە دکەن، دگەل هێلکان.
۷ـ مەند:
سەرێ بهاران دگەل کەنگران شين دبيت، بساری دخون و وەک کەنگرا زەر دکەن و سورڤە دکەن، دکەنە ناڤ ژاژی.
۸ـ بر
ل سارترين جهی شين دبيت، ل مانگا ۷ـ۸ نێرکێ ددەت، نێرکا وێ دخوون دکەنە ناڤ ماستی، ژاژی، ئاڤە دوويێ.
۹ـ بيوکا برێ :
لبهاران جهێن سار شين دبيتن وەک رەزيانک و رەسێ يە بێنا برێ لێ دهێت دکەنە ناڤ دۆی، ژاژی و کەشکا و دۆپيستی، ماستی.
۱٠ـ لويشە :
لويشە ل جهێن سار شين دبيت سەرێ بهاران، زەردکەن دکەنە بەر ساڤارو برنجا.
۱۱ـ سور ياز:
ل بهاران شين دبيت ل مانگا ٤ـ٥ زەر دکەن بو بەر برنجێ بتەری و هەروەها هشک دکەن بو زڤستانان.
۱۲ـ چورين:
ل بهاران شين دبيت ل مانگا ٤ـ٥ زەر دکەن بو بەر برنجێ بتەری و هەروەها هشک دکەن بو زڤستانان.
۱۳ـ ترشوک:
سەرێ بهاران و دوماهيکا پايزان لبن تراشان شين دبيت و بساری دخوون يا ترشە.
۱٤ـ گەزەنگ:
سەرێ بهاران شين دبيتن، دکەنە دوهينکێ، لەشێ مروڤی دخورينيت.
۱٥ـ کويزرەک:
سەرێ بهارا شين دبيتن، بساری دخوون و سورڤە دکەن.
۱٦ـ کويزلە، تويزی:
سەرێ بهارا زووی لناڤ کانياو بەر دەراڤێن ئاڤا سار شين دبيت، بساری دخون وەک رەشادووک و کورادا.
۱۷ـ خەلەندۆر:
بهارا شين دبيتن نێرکا وێ سپيدکەن دخوون.
۱۸ـ شيرمل ، شلومل:
بهارا شين دبيت و نێرکا وێ دخوون.
۱۹ـ تولک:
دوو جور هەنە يەکی

لێدوان له‌ ڕێگای فه‌یس بووك

About زريان احمد

Check Also

1982

دانوستانه‌كانی به‌ره‌ی كورستانی‌و رژێمی به‌عس له‌ دوای راپه‌رینی 1991

پێشه‌كی رووداوه‌كانی نێو قۆناغی مێژووی هاوچه‌رخی كورد پێویستیان به‌ لێكۆڵینه‌وه‌‌و له‌سه‌ر راوه‌ستانی بابه‌تیانه‌ هه‌یه‌، له‌ …