سێ شه‌ممه‌ , تشرینی یه‌كه‌م 23 2018
Home / مێژووى جیهان / شارستانیەت

شارستانیەت

ئەو زانا ئیسلامییە کێیە کە گۆگڵ یادی دەکاتەوە؟ بە دکتۆری دکتۆرەکان ناسراوە

Avicenna’s-Medicine

خێزان ماڵپەڕی گۆگڵ لۆگۆی کۆمپانیاکەی گۆڕی بۆ یادکردنەوەی ساڵیادی لە دایکبونی زانای گەورەی ئیسلامی (ئیبن سینا) کە خاوەنی کتێبی (یاسا لە پزیشکیدا) یە، ئەم کتێبە شەش سەدەش بە باڵاترین کتێبی پزیشکی لە جیهاندا مایەوە و سەرچاوەی سەرەکی بوو. ئیبن سینا  زانایەکی گەورەیموسوڵمانی فارسی بوو. ناوی تەواوی (ئەبو عەلی حسێن کوڕی عەبدوڵڵا …

Read More »

مێژووی دروستبوونی ئەڵقەی هاوسەریی

87201515927alqa-08072015

مێژووی دروستبوونی ئەڵقەی هاوسەریی ئەڵقەی دەستگیرانی یەكێكە لە نەریتەكانی سەردەمی فیرعەونەكان، واتە میسرییە كۆنەكان یەكەم كەس بوون كە ئەم نەریتەیان پیادە كردووە. هۆكاری ئەمەش دەگەڕێتەوە بۆ شێوەی پارە لەو سەردەمەدا كە لەشێوەی ئەڵقەدا بووە، كاتێكیش كەسێك یەكێك لەو پارە ئاڵتونییە شێوە ئەڵقەییانەی كردبێتە دەستی خانمێك، مانای وابووە كە سەرجەم سەروەت …

Read More »

شارستانییه‌ کۆنه‌کانی کۆمه‌ڵی مرۆ

ta3leem-243-1465083690

شارستانییه‌ کۆنه‌کانی کۆمه‌ڵی مرۆ دوکتۆر حوسێن موحەممەد عەزیز له‌ مێژووی کۆنی کۆمه‌ڵی مرۆ و پێش زایین، چه‌ندین شارستانیی گه‌وره‌ی جیاجیای به‌نێوبانگ، له‌ نێوچه‌ جیاوازه‌کانی جیهاندا‌ هه‌بوون. سێ شارستانیی وه‌ک (هیندستان، چین و کۆریی) نه‌بێ، تا ئه‌وڕۆ ماون، ئه‌وانی دیکه‌ دیارنه‌ماون. لێره‌دا به‌پێیسه‌رده‌مه‌ مێژوویه‌کانیان، هێندێکیان لێ په‌نجه‌ژمێرده‌که‌م. شارستانیی سۆمه‌ر (5300-2000) شارستانیی …

Read More »

روسیا خاوه‌نی سێ داهێنانی جیهانییه‌

122092018_rwsyaa

سێ داهێنان هه‌یه‌ له‌ جیهاندا كه‌ سه‌ره‌تای بیرۆكه‌كه‌ی له‌ ڕوسیا بووه‌، به‌ڵام به‌هه‌ر هۆیه‌ك بێت داهێنه‌ره‌ سه‌ره‌كییه‌كانی ئه‌و به‌رهه‌مانه‌ ون بوون. زۆر كه‌س ئه‌وه‌ نازانێت كه‌ ڕوسییه‌كان زۆر پێشه‌نگ بوون له‌ زۆربه‌ی ئه‌و داهێنانانه‌ی كه‌ له‌ جیهاندا هه‌یه‌ یان پێشه‌نگ بوون له‌بیرۆكه‌ سه‌ره‌تاییه‌كاندا ، به‌ڵام زۆربه‌ی ئه‌و داهێنانه‌ له‌كاتی به‌رهه‌مهێنانیدا …

Read More »

یۆنان نهێنی خانمه‌ خانه‌دانه‌كه‌ ئاشكرا كرا

131582018_yomareeda

زانایانی شوێنه‌وارناسی یۆنانی گۆڕێكی ده‌ستلێنه‌دراوی خانمه‌ خانه‌دانێكیان دۆزییه‌وه‌ كه‌ به‌ خشڵه‌ زێڕه‌كانییه‌وه‌ له‌ مۆنۆمێنتێكی ڕۆمانیدا له‌ دوورگه‌ی سكینوس نێژابوو. به‌پێی ئه‌و نه‌خش و نیگاره‌ی له‌سه‌ر گۆڕه‌كه‌ی به‌ پیتی ئه‌لفبێی یۆنانیی نوسراوه‌ ئه‌و خانمه‌ ناوی (نیكو) یان(Νεικώ)بووه‌. و له‌ ناو گۆڕه‌كه‌شیدا جگه‌ له‌ بازن و ئه‌نگوستیله‌ و ملوانكه‌ی درێژ، پشتێنیكیش دۆزراوه‌ته‌وه‌ …

Read More »

کۆنترین زمانەکانی جیهان

9882018_swmaperr

دوکتۆر حوسێن موحەممەد عەزیز* له‌سه‌ر ڕووی ئه‌م زه‌وییه‌، هه‌موو بوونه‌وه‌ره‌کان، به‌ چه‌ن شێوازێکی تایبه‌تی و به‌ چه‌ندین زمانی دیاریکراو، له‌ یه‌کدی ده‌گه‌ن، هه‌ر یه‌که‌شیان له‌ ئه‌وی دیکه‌یان جیاوازه‌. به‌ڵام له‌نێو هه‌موو بوونه‌وه‌ره‌کاندا، مرۆڤ له‌ هه‌موویان ته‌واو و پێشکه‌وتووتره‌، چونکه‌ زمانی تایبه‌تی خۆی هه‌یه‌، قسه‌یپێده‌کا و پێشی ده‌نووسێ. ئه‌ز پێم وایه‌، …

Read More »

ئازادی خوازانی ڕەش‌و سپی..

15355688_744749588999448_4886907208156100937_n

ئازادی خوازانی ڕەش‌و سپی.. كاوه‌ هاوراز (ماندێلڵا… لووسەرکینگ …غاندی … لنکۆڵن ) ، لەم مانگەداو بەتاییبەتیش تا رۆژانی ناوەڕاستی ئەم مانگە جیھانی ئازادی خوازو خەڵکانی رزگاریخوازی دنیا،لە نێویشیان دا پسپۆرَان و ئەوانەی شارەزای ژیانی سەرکردە ئازادی خوازەکانی جیھانن، یادی سێ کەسایەتی جیھانی دەکەنەوە کە ئەمانەن: ١:سەرۆکی پێشووتری ئەمەریکا (ئەبراھام لنکۆڵن) …

Read More »

زاراوەی بەعس وپێناسەی بەعسیزم

البعث

زاراوەی بەعس وپێناسەی بەعسیزم ماردین حسن بێ گومان شیـکردنەوە و قـوڵبونەوە بـەچەمـکەجیاوازەکانی بـەعس داو جیھانبینی ئــەوپێـویستی بەوردبونەوە وتێڕامانێکی فراوان ھەیەبۆئەوەی بتوانین ھەمووئەو رووداوو دەرئەنجامانە تێبگەین کەبەعس دروستی کردوون . زاراوەی بەعس (( البعپ)) بەواتای بوژانەوە یاخوود زیندووکردنەوەی کلتووری عەرەب دێت چونکەبەعس خۆی بەمیراتگری کلتووری گشت عەرەب دەزانێت وبەردەوامیش لـەھەوڵ دایە …

Read More »

ئارتیمیسیا..ژنه‌ فه‌رمانده‌یه‌كی سوپای یۆنان له‌ جه‌نگه‌ خوێناویییه‌كان

يونان-في-العهد-الجديد12346478-l

ئارتیمیسیا..ژنه‌ فه‌رمانده‌یه‌كی سوپای یۆنان له‌ جه‌نگه‌ خوێناویییه‌كان په‌یام محه‌مه‌د ژنێك فه‌رمانده‌یی كه‌شتیگه‌لی یۆنان له‌ سه‌دان ساڵ پێش زاینی ده‌كات و ناو و ناوبانگی له‌ سه‌رده‌می خۆی ده‌نگی داوه‌ته‌وه‌ و چه‌ندان شوێن و كه‌شتیگه‌لی به‌ناوكراوه‌ته‌وه‌ و باوه‌ڕپێكراوترین كه‌سی پاشا زێركسوس بووه‌ و له‌ چه‌ندان شه‌ڕی خوێناوی فه‌رمانده‌یی سوپای وڵاته‌كه‌ی كردووه‌ و …

Read More »

بازاڕی سەفاڕان.. یەكێك لەناودارترین شوێنەوارەكانی بەغدا

30520181613

بازاڕی سەفاڕان.. یەكێك لەناودارترین شوێنەوارەكانی بەغدا فه‌رمان سادق مێژوونووسێكی سەردەمی عەباسییەكان لە تیلە رێگەیەكی تەسك، توانی بە پیشەسازییەكانی باشترین و پێشكەوتووترین بازاڕی عێراقی بنیاد بنێت كە بە بازاڕی سەفاڕەكان ناسراوە. ناوی بازاڕەكە هەر لە ناوی ئەو مادەیە وەرگیراوە كە كاری پێ دەكرێت ئەویش “نوحاس”ە، لەم بازاڕەدا شارستانیەتی عێراقی و مێژووەكەی …

Read More »