بەشی مێژووی كورد

بێگومان هیچ کەس نیە کە بایه‌خی مێژوو نەزانێت،ئەگەر بڵێین ریشە و رەگ بۆ دارێک چۆنە و چ بایه‌خێکی هەیە،مێژووش بۆ گەلێک ئاوایە،دەتوانین بەم جۆرە پێناسەی بکەین کە مێژوو بەسەرهاتی راستەقینەی گەلێکە کە رەفتار و کردارو بیرکردنەوەی ئەوگەلە بۆ نەوەکانی دوایی ئەم میللەتە دەنەخشێنێت.  گەلی ئازاش ئەو گەلەیە کە بتوانێت دەرس …

هەڵەبجە شارێکی ئێجگار کۆنە دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی لۆلۆییەکان پێدەچێت شاری (خارخار – کاداخار) کە لە هەزارەی دووەمی پێش زاییندا هەبووە هەڵەبجەی ئێستا بێت. لە ساڵی ٦٤١ز سوپای موسڵمانەکان هاتوونەتە ئەم ناوچەو ساسانیەکانیان دوورخستووەتەوە ، ناوچەکەش بووەتە بەشێک لە دەوڵەتی ئیسلامی. لە سەردەمی عەباسیەکانداو لەنێوان ساڵانی (٩٥٩-١٠١٥ز) میرنشینی حەسنەویە کە میرنشینێکی …

میدیاکان ،تایفەیەکن لە ئاریایەکان کە پێش هەخامەنەشینیەکان لە بەشێکى پان و بەرینى ناوچەى رۆژهەڵاتى ناوەراست دەوڵەت و پاشایان هەبووە، ماوەى حوکمرانى و پاشایەتى میدیاکان دوو بەرانبەرى هەخامەنەشینیەکان بووە، میدیاکان ئیمپراتۆریەتى گەورەى ئاشوریەکانیان تێک رووخاند، هەر لە سەر دەستى میدیاکان نەتەوە و تایفەیەکى زۆر لەچەوسانەوە و زوڵم و زۆری و نۆکرى …

به‌سه‌ر قه‌ڵای كه‌ركووكه‌وه‌! هيمن خورشيد   قه‌ڵای كه‌ركووك، به‌پێچه‌وانه‌ی قه‌ڵای هه‌ولێره‌وه‌، كه‌متر ناوی هه‌یه‌ و خه‌ڵكی كوردستان كه‌متر پێی ئاشنان، هۆكاره‌كه‌یشی ئه‌و وێرانكارییه‌یه‌ كه‌ ڕژێمی به‌عس له‌ سه‌ره‌تا تا كۆتایی نه‌وه‌ده‌كانی سه‌ده‌ی ڕابردوودا به‌سه‌ریدای هێنا و شتێكی ئه‌وتۆی لێ نه‌هێشته‌وه‌. مێژووی دروستبوونی قه‌ڵای كه‌ركووك دیار نییه‌، هه‌ر مێژوونووسه‌ شتێك ده‌ڵێت، …

ڕالف نۆرمان شارپ لە مێخیەوە كردوویەتیە ئینگلیزی سەلام ناوخۆش لە ئینگلیزیەوە كردوویەتی كوردی و پێشەكی و پەڕاوێزی بۆ نووسیوە لە جیاتی پێشەكی داریوشی مەزن 550-486 پ.م كۆرشی كچەزای ئەستیاگی دوای پاشای میدی لە ڕێگای كودەتایەكی سپی دەسەڵاتی گرتە دەست .هیرۆدۆت لە ل8 ی كتێبەكەی ( چاپی كوردی ) دەڵێت :” …

هەڵوێستی حیزبی دیموکراتی کوردستانی ئێران(حدکا) بەرامبەر بە ژن. کوردەکان وەک یەکێک لەگەورەترین نەتەوەبێ دەوڵەتەکانی جیهان ناسراون، کە مێژویەکی دور و درێژیان هەیە، هەر لەدەسەڵاتی سەربەخۆوە بگرە هەتا پاشایەتی و میرنشینی و نیمچە سەربەخۆی، ئەم شێوازە هەتا ناوەڕاستی سەدەی نۆزدەهەم بەردەوام بوو، واتە تا ئەو سەردەمەی کە حوکمەتەکانی عوسمانی و ئێرانی …

  دکتۆر جەبار قادر لە هەوڵی تێگەیشتنماندا لەو هەموو ئاڵۆزییەی لە بارەی مووسڵەوە لە ئارادان، گەڕانەوە بۆ گرنگترین وێستگەکانی مێژووی سەرهەڵدان، پەرەسەندن و ئاڵۆزبوونی کێشەی مووسڵ لە چارەکەی یەکەمی سەدەی بیستەمدا، کارێکی پێویست و بەجێیە. بێ لێکدانەوەی ئەو پاشخانە مێژووییە ئاڵۆزە، ئەستەمە مرۆڤ لەم هەموو کەین و بەینە سەر دەربکات. …

هه‌ولێر له‌ مێژوودا هه‌ولێر یه‌كێك بوو له‌شاره‌كانی قه‌ڵه‌مڕه‌وی میرنشینی سۆران، له‌ ساڵی (1535ز) له‌ دوای كوشتنی میر( عزالدین شێر) به‌ ده‌ستی عوسمانییه‌كان له‌ سه‌رده‌می سوڵتان سلێمانی قانونی، هه‌ولێریان خسته‌‌ ژێر ده‌سه‌ڵاتی خۆیان،  ده‌سه‌ڵاتی شاره‌كه‌یان به‌ میر حسین به‌گی داسنی( ئێزیدی) سپارد بۆ ئه‌وه‌ی بتوانێت هه‌موو قه‌ڵه‌مڕه‌وی میرنشینی سۆرانی بخاته‌ ژێر …

مەلای گەورە توانیویەتی لەژێر رۆشنایی ئایەتەكانی قورئانی پیرۆز بۆچوونی خۆی سەبارەت  بە  ژن بە شێوەیەكی جیاواز دەرببڕێت، ئه‌مه‌ بووه‌ته‌ مایه‌ی قه‌ڵسبوونی هاوچه‌رخانی حەیدەر عەبدوڵڵا مەلا محەممەدی كۆیی (1876_ 1943) ناسراو بە مەلای گەورە، زانا و دانا و شاعیر و حەكیم و ڕاڤەكاری قورئان و چاكساز و ڕەخنەگری سەردەمی خۆی. لە …

شه‌ڕى ده‌ربه‌ندى بازیان له‌ دیدى مێژووه‌وه‌ كه‌یوان ئازاد له‌ 17ى مایسى 1919، شه‌ڕێكى مێژوویی له‌ نێوان هێزه‌كانى حكوومه‌تى باشوورى كوردستان به‌ سه‌ركردایه‌تیی (شێخ مه‌حموودى نه‌مر) و هێزه‌كانى سوپاى ئینگلیز به‌ سه‌ركردایه‌تیى (جه‌نڕاڵ فریزه‌ر) له‌ ده‌ربه‌ندى بازیان ڕووی دا. له‌م شه‌ڕه‌دا سه‌ربارى ئه‌وه‌ى هێزه‌كانى كورد تێكشان، شێخ مه‌حموود حكومدارى باشوورى كوردستان …