Home / مێژووى جیهان / مێژووى گشتى

مێژووى گشتى

جینۆسایدی ئەمریکی بۆ “هیندییە سوورەکان”،  ڕاستییە مێژووییەکان‌و بەڵگە سەلمێنراوەکان

ڕاگەیاندنی وەزارەتی دەرەوەی چین، ساڵی٢٠٢٢ لە ئینگلیزییەوە: محەمەد حەمەساڵح تۆفیق زاراوەی “جینۆساید”، کە لە وشەی یۆنانیی کۆن genos (ڕەگەز، نەتەوە یان خێڵ) و لاتینی caedere (“کوشتن، لەناوچوون”) دروستکراوە، بۆ یەکەمجار لەلایەن ڕافایل لێمکین، زانای یاسایی پۆڵەندی –  جوولەکە، لە کتێبەکەیدا لە ساڵی ١٩٤٤یدا “حوکمڕانیی میحوەر لە ئەوروپای داگیرکراودا  Axis Rule …

Read More »

‎شۆڕشی سپی لەئێران

‎نیهاد عەزیز سەعید‎قۆناغی چوار-بەشی مێژوو‎زانكۆی سۆران‎پێشەکی :‎پێشەکی : لە بوارەکانی مێژوو و زانستی سیاسیدا، شۆڕش بریتییە لە گۆڕانکارییەکی ڕیشەیی لە نەزمی دامەزراودا، بەزۆری حکومەتی دامەزراو و دامەزراوە کۆمەڵایەتییەکان. بە شێوەیەکی ئاسایی شۆڕشەکان شێوەی بزووتنەوە ڕێکخراوەکان وەردەگرن کە ئامانجیان کاریگەریی گۆڕانکارییە- گۆڕانی ئابووری، گۆڕانکاری تەکنەلۆژی، گۆڕانکاری سیاسی، یان گۆڕانکاری کۆمەڵایەتی. ‎شۆڕشی …

Read More »

گەمارۆی کیشوەری 1806

نيهاد عزيز سه‌عیدزانکۆی سۆران- فاکەڵتی ئاداببەشـــی مێــــژوو سیستەمی کیشوەری ستراتیژی ناپلیۆن بوو بۆ لاوازکردنی ئابووری بەریتانیا بە قەدەغەکردنی بازرگانی نێوان بەریتانیا و ئەو دەوڵەتانەی کە لەلایەن فەرەنسا داگیرکرابوون یان هاوپەیمانی لەگەڵدا بوون، ئەمەش تاڕادەیەکی زۆر بێکاریگەری سەلماند و دواجار بووە هۆی ڕووخانی ناپلیۆن.سیستەمی کیشوەری سیاسەتی دەرەوەی ناپلیۆنی یەکەمی فەرەنسا لە …

Read More »

‎ڕۆلی عێڕاق لە جەنگی یەکەمی جیهانی

‎ئەیوب نیعمەت‎قۆناغی چوار-بەشی مێژوو‎زانكۆی سۆران ‎جەنگی یەکەمی جیهانی لە ماوەی ساڵانی ( 1914_1918ز) خایاندوویە تی، پێش سەر هەڵدانی ئەم جەنگە بارودۆخێکی ناهەموار کە پڕ بووە لە کێشە و ناکۆکی لە نێوان وڵاتانی وڵاتانی ئەوڕوپا هەبووە دا هەبووە، زۆر وڵاتانی زلهێزەکان دەیان زانی ئەوڕوپا دووچاری جەنگێکی جیهانی دەبێتەوە، نموونە وڵاتی ڕوسیا …

Read More »

‎کودەتای ‌١٩٥٣ لە ئێران

‎چیایی شەمسەدین محمد‎قۆناغی چوار-بەشی مێژوو‎زانكۆی سۆران ‎کودەتاکەی ساڵی ١٩٥٣ی ئێران کەبە کودەتای ٢٨ی مەرداد ناسراوە، کودەتایەک بوو بۆ ڕووخاندنی محەممەد موسەدەق سەرۆک وەزیرانی ئێران کە بە شێوەیەکی دیموکراسی هەڵبژێردرابوو لە ١٩ی ئابی ١٩٥٣، لەلایەن شانشینی یەکگرتووەوە پلانی بۆ دانرابوو (لە ژێر ناوی ئۆپەراسیۆنی ڕوخاندن) و ئەمریکا لە ژێر ناوی (ئۆپەراسیۆنی …

Read More »

کودەتای بەکر سدقی

١٩٣٦‎سونگول محسن‎ قوتابی قوناغی چوار-زانکۆی سۆران-بەشی مێژوو ‎کودەتای بەکر سدقی بە یەکەمین کودەتا دادەنرێت لە عێراق و لەسەر ئاستی ڕوژهەڵاتی ناوەراست،بەکر سدقیی لەلایەکەوە لە ڕێگەی حیکمەت سلێمان و گروپی( ئەهالی)هاندەدرا بەشداری لەو کودەتایە بکات لایەکی تریش تەماحی بەکر سدقی کە هەوڵی نوێکردنەوە فراوانکردنی سوپای عێراقی دەدا بەڵام وەزارەتی یاسین هاشمی) …

Read More »

‎ڕۆڵی بەریتانیا لە جەنگی دووەمی جیهانی

‎ئەیوب نیعمەت‎قۆناغی چوار-بەشی مێژوو‎زانكۆی سۆران‎جەنگی دووەمی جیهانی لەماوەی ساڵانی (1939_1945ز)دا هەڵگیرسا، ئەم شەرە لە نێوان دوو بەرەی جیاواز دا بووە هەریەک ڵە بەرەی ڕۆژهەڵات پێکهاتبوون لە وڵاتانی زلهێزی وەکو ( ئەڵمانیا و فەڕانسا و ژاپۆن )بووە، هەرچی بەرەی هاوپەیمانان بوون لە وڵاتانی زلهێزی وەکو ( فەڕانسا و بەریتانیا و ڕوسیا …

Read More »

‎ڕۆلی ئەمریکا لە جەنگی یەکەمی جیهانی

‎ئەیوب نیعمەت‎قۆناغی چوار-بەشی مێژوو‎زانكۆی سۆران ‎جەنگی یەکەمی جیهانی لە ماوەی ساڵانی ( 1914_1918ز) خایاندوویە تی، پێش سەر هەڵدانی ئەم جەنگە بارودۆخێکی ناهەموار کە پڕ بووە لە کێشە و ناکۆکی لە نێوان وڵاتانی وڵاتانی ئەوڕوپا هەبووە دا هەبووە، زۆر وڵاتانی زلهێزەکان دەیان زانی ئەوڕوپا دووچاری جەنگێکی جیهانی دەبێتەوە، نموونە وڵاتی ڕوسیا …

Read More »

ناونیشان: ڕێککەوتنی بەغدای ساڵی ١٩٥٥: شیکارییەک بۆ هاوپەیمانییە هەرێمییەکان و داینامیکی دەسەڵات لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست

‎ ‎سالار حەكیم عبدالباقی‎قۆناغی چوار-بەشی مێژوو‎زانكۆی سۆران ‎پێشەکی‎ڕێککەوتنی بەغدا لە ساڵی 1955 کە بە پەیمانی بەغدا یان ڕێکخراوی پەیمانی ناوەندی (CENTO) ناسراوە، لە سەردەمی جەنگی سارددا ساتێکی گرنگ بوو لە جیۆپۆلەتیکی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا. ئەم پەیماننامەیە کە ئامانجی دامەزراندنی هاوپەیمانییەکی بەرگری ناوچەیی بوو، چەندین زلهێزی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و ڕۆژئاوای کۆکردەوە لە …

Read More »

ئەنجامەکانی جەنگی جیهانی دووەم

ئامادەکردنی: نیهاد عزیز جەنگی جیهانی دووەم گەورەترین و کوشندەترین جەنگ بوو لە مێژوودا، کە زیاتر لە 30 وڵاتیتێدا بەشداربوون. شەڕەکە لە ساڵی ١٩٣٩ لەشکرکێشی نازییەکان بۆ سەر پۆڵەندا سەریهەڵدا،شەڕەکە بۆ ماوەی شەش ساڵی خوێناوی بەردەوام بوو تا هاوپەیمانان لە ساڵی ١٩٤٥ دا زلهێزەمیحوەرییەکانی ئەڵمانیای نازی و ژاپۆن و ئیتاڵیایان شکست …

Read More »