Home / په‌رتووكخانه‌ / فەلسەفەی مێژوو

فەلسەفەی مێژوو

بیری فەلسەفی یۆنان پێش ئەفلاتون

nf96ydkcwg2n0bmedzg0

بیری فەلسەفی یۆنان پێش ئەفلاتون بیری فەلسەفی یۆنان پێش ئەفلاتون Greek philosophical thought before Plato د. حسین حرب دار الفارابی، بیروت ١٩٨١ وەرگێڕانی: رەفیق غەفور چەند ووشەیەکی پێویست ئەم نامیلکەیە  ساڵی 1984 لە عەرەبیەوە کراوەتە کوردی، بەڵام بەهۆی بارودۆخی ئەو کاتەی کوردستان و خۆشاردنەوەو کتێب شاردنەوە لەدەست رژێمی بەعس، چەندین …

Read More »

ئایا مارکس هێشتا زیندووە

1487575294461

ئایا مارکس هێشتا زیندووە.؟  تێڕوانینە مارکسیستیەکان کە لە هەندێ بابەتی بڵاوکراوەی سەرنجڕاکێشدا وەک مێژوو و کۆمەڵناسی (سۆسیۆلۆجی) دا بڵاودەکرێتەوە، ئەمڕۆ دەبینرێ. کارەکانی کارڵ مارکس لەوانە ‘مانیفێستی کۆمۆنیست’ کە لەگەڵ فریدریک ئەنگلز دا لەساڵی ١٨٤٨ دا نووسراوە، دەگونجێ کاریگەری زۆر زیاتربێت لەوەی کە زۆرێک گریمان دەکەن، لەو خواستە بنەماییانەی مانیفیست، لەوانەیە چوار …

Read More »

یەكەم و دواین سۆفستایی ‌کێ بوو؟؟

1487368892834

یەكەم و دواین سۆفستایی ‌کێ بوو؟؟ سمكۆ عبدالكریم‌ بەگوێرەی زۆربەی سەرچاوەكان و قسەی شارەزایان، سوكرات بە یەكێ‌ لە ڕابەرە هەڵكەوتوەكانی رێبازی سەفسەتەی سۆفستاییەكان دادەنرێ‌، ئەگەرچی بە پێچەوانەوە كەسانێكیش هەن سوكرات نەك هەروەك سۆفستاییەك ناناسن، بەڵكو بەنەیاری مەزەهەبی سۆفستایشی دادەنێن. بۆ تێگەیشتن لەوەی كە ئایا بەڕاست، سوكرات فەیلەسوفێكی سۆفستایی بووە، یان …

Read More »

ئیبن خه‌له‌کان زانیاری فه‌لسه‌فی و مێژویی کورد – به‌شی سێهه‌م

ibn-khellikan

له‌نوسینه‌کانی ئیبن خه‌له‌کان، به‌شی سێهه‌م مورته‌زا شاره‌زووری ئه‌بو موحه‌مه‌د عه‌بدوللا قاسم موزه‌فه‌ر عه‌لی قاسم شاره‌زووری، به‌له‌قه‌بی مورته‌زا شاره‌زووری، قازی و زانای ئاینی و باوکی که‌ماله‌دین شاره‌زووری قازی دیمه‌شق له‌سه‌ره‌تای سه‌رده‌می به‌ده‌سته‌لات بوونی سه‌لاحه‌دین و سه‌رده‌می ده‌سته‌لاتداری نورالدینی زه‌نجی تورک فه‌رمانڕه‌وای دیمه‌شق:- مورته‌زا شاره‌زووری له‌ ساڵی 1073 ی زاینی له‌موسڵ له‌دایک …

Read More »

ئیبن خه‌له‌کان زانیاری فه‌لسه‌فی و مێژویی کورد – به‌شی دووه‌م‏

6b93e20e_l

به‌رهه‌می نوسینه‌کانی ئیبن خه‌له‌کان دانراوه‌ له‌ به‌رزترین ڕاده‌ی مه‌زنی پێویستی دا له‌ مێژوودا، هه‌ر له‌سه‌ره‌تای ده‌رکه‌وتنیه‌وه‌ هه‌تا ئه‌مڕۆ. ناسرا له‌ جیهانا له‌ لایه‌ن چه‌نین زاناو سکۆلاره‌ له‌به‌رزترین مه‌ڵبه‌ندی نوسیندا. هه‌ر له‌ سه‌رده‌می هاتنه‌کایه‌ی ئه‌م به‌رهه‌مه‌وه‌ هه‌تا ئێستا له‌ له‌لایه‌ن چه‌ندین نوسه‌ری عه‌ره‌ب و میلله‌تاکانی تره‌وه‌ به‌رده‌وام که‌ڵکی لێ وه‌رگیراوه‌، ئه‌و …

Read More »

ئیبن خه‌له‌کان زانیاری فه‌لسه‌فی و مێژویی کورد (بەشی یەکەم)

6b93e20e_l

 له‌سه‌ر ژیانی ناودارانی ئیسلام شاری دێرینی هه‌ولێر، وه‌ک یه‌کێک له‌ کۆنترین شار له‌ جیهانا که‌ چه‌ندین له‌ سه‌رکرده‌و ئیمپراتۆره‌کانی جیهان هاتونه‌ هه‌وڵێر وه‌ک پادشاکانی میدی ، ئه‌سکه‌نده‌ری مه‌کدۆنی و کۆرش و سه‌لاحه‌دینی ئه‌یوبی، هه‌وڵێری شاری مناره‌، مناره‌ وه‌ک ڕه‌ مزی ئاینی زه‌رده‌شتی و له‌دوای ئه‌وان بوو به‌ ڕه‌مزی ئیسلام. ناوچه‌ی …

Read More »

سوهرەوەردی و ئیشراقییەكان

805

وەرگێڕانی: دیار عەبدولباقی خەلیل زەمینەی پێش سوهرەوەردی: فەلسەفەی پیادەڕەوەكان كە لەگەڵ ئیبن سینا گەیشتە لوتكەی باڵایی خۆیی، لەدوای ئەو بەهۆی هەندێك لە قوتابییە شایستەكانی وەكو (بەهمەنیار و ئەبو عەباسی لۆكەری) بڵاوبووەوە و پەرەیسەند، هەر لە سەرەتای ئەوكارەوە بووە جێی رەخنەی هەندێك لە زانایانی (فیقە)و سوفییەكان كە لایەنگری شێوازی تەواو بەڵگەیی …

Read More »

شه‌ریعه‌تی وفه‌لسه‌فه‌ی مێژوو

3409_963

عبدالكریم سروش وه‌رگێڕانی: ئه‌رخه‌وان سه‌یفور ئه‌سكه‌نده‌ر ابه‌تی لێكۆڵینه‌وه‌ی به‌رده‌ستمان، هزری فه‌لسه‌فه‌ی خوالێخۆش بوو شه‌ریعه‌تی یه‌ ده‌رباره‌ی میژووو، مامۆستای به‌ڕێز جه‌نابی دكتۆر ته‌وه‌سولی له‌گوته‌كانیدا كه‌پێشكه‌شی كرد ئاماژه‌ی به‌شوێنگه‌ی(فه‌لسه‌فه‌ی میژوو) كرد له‌كۆی مۆدێلی ئه‌ندازه‌یی ئایینناسی خوالێخۆش بوو دكتۆر شه‌ریعه‌تی و ئه‌وه‌ی كه‌یه‌كێك له‌بنه‌ماكانی ئایدۆلۆژیای ئیسلامه‌ له‌بیری خوالێخۆش بوو شه‌ریعه‌تی دا، فه‌لسه‌فه‌ی میژوووه‌. …

Read More »

هیجره‌ت له‌ ئیسلامدا شتێكی‌ مێژووی‌ نیه‌!!

632014940550_e9404fb297b2dcc82207a092fc8689c7

د. عه‌لی‌ شه‌ریعه‌تی‌ له‌ فارسیه‌وه‌: هه‌ردی‌ ئه‌نوه‌ر ماسینیوَن ده‌ڵێت: زاراوه‌ی‌”هاجر” له‌ زمانی‌ حه‌به‌شیه‌وه‌ هاتووه‌ واته‌”شار” بوَیه‌ كوَچكه‌ر واته‌”صارك هاجر” كوَچكه‌ر واته‌ كه‌سێك كه‌ وه‌ك هاجه‌ری‌ لێ دێت واته‌ هه‌روه‌ك هاجه‌ر-هاوسه‌ری‌ ئیبراهیم-(ده‌بێت) وه‌ هه‌م شارنشین واته‌ شارستانیه‌ت. ده‌بینین ئه‌وه‌ی‌ كه‌ من له‌ رووی‌ فه‌لسه‌فه‌ی‌ مێژوو یان له‌ رووی‌ قورئانه‌وه‌ هه‌ستی‌ پێ …

Read More »

ئیمانوێل كانت وفه‌لسه‌فه‌ی مێژوو

immanuel-kant-we-are-not-rich-by-what-we-possess-but-by-what-we-can-do-without

وه‌رگێڕانی: حه‌سه‌ن حسێن ده‌قــی یه‌كه‌م(1) ئیمانوێل  كانت(2) تێروانینێك له‌سه‌ر مێژوو به‌گشتی به‌مانا جیهانییه‌كه‌ی: بایه‌خی ئازادی ویست به‌مانای میتافیزیكییه‌كه‌ی له‌لای مرۆڤ هه‌رچه‌ندێك بێت، ئه‌وا رواڵه‌ته‌كانی له‌ كار‌و كرده‌وه‌ی مرۆدا، وه‌ك هه‌ر دیارده‌یه‌كی سروشتیی دیكه‌، به‌گوێره‌ی یاسای گشتی سروشتیی دیاریده‌كرێن.  باسكردنی هه‌موو ئه‌و دیاردانه‌، سا  هۆكاره‌كانیان هه‌رچییه‌ك بن، بابه‌تی مێژووه‌. مێژوو هیواخوازه‌، …

Read More »