یه‌ك شه‌ممه‌ , ئه‌یلول 23 2018
Home / بەشی مێژووی كورد / خوێندنەوەیەک بۆ چەمکی جینۆساید

خوێندنەوەیەک بۆ چەمکی جینۆساید

خوێندنەوەیەک بۆ چەمکی جینۆساید

received_622020058136393

نووسینی /مەزن ڕێبوار هۆگر
زانکۆی پۆلیتەکنیکی سلێمانی

ناساندنی چەمکی جینۆساید :

جینۆساید وشەیەکی لێکدراوی لاتینیە (geno cide)کە بەواتای کۆمەلکوژی مرۆڤ دێت .ئەم دەستەواژەیە هەر لەگەڵ جەنگە سڤیلیەکان لە سەدەکانی پێش زاینەوە خراوەتە ناو فەرهەنگ و کۆڕی یاساناسەکانەوە بەلام بەهۆی نەبوونی رێكخراوێکی جیهانی نەتوانراوە یاسای بۆ دابڕێژرێت .

مێژووی جینۆساید :

نموونەی تاوانی جینۆساید زۆرن لە مێژوودا ،هەر لەسەدەکانی پێش زاین تا ئێستا بەردەوامە ،باشترین نموونەی جینۆساید بۆ سەدەکانی پێش زاین جەنگەکانی ناوخۆی شارستانی میزۆپۆتامیا لە نێوان سۆمەریەکان و ئەکەدی و ئاشووریەکاندا لە هەزارەکانی پێش زایندا بوون کە نزیکی پێنج سەد هەزار هاولاتی بەگوێرەی ئامارەکان کوژراون .

دیارە تاوانی جینۆساید لە کاتی جەنگدا ڕوودەدات،چ جەنگی ناوخۆ یاخود دەرەکی بێت،کە زۆربەی هەرەزۆری قوربانیەکانیش هاوڵاتیانی سڤیل(مەدەنی)ن

کەی جینۆساید خرایە لیستی تاوانەکان و مافی مرۆڤ ؟

لەسەردەمی کۆڕی ئەوروپیدا لەسەدەکانی ناوەڕاست یاساناسی جولەکە (ئۆلیڤەر کڕۆمێل)ئەم دەستەواژەی ناساند لەساتی کۆمەلکوژی جولەکە لە بەریتانیا و ئەوروپا ،دواتر ئەم چەمکە بەشێوەی گشتگیر لە هەنگاوەکانی دامەزراندنی کۆمەڵەی نەتەوە یەکگرتووەکان لە ١٩٤٤-١٩٤٨.کە ئەمەش دوابەدوای جەنگی دووەمی جیهانی بوو کە تیایدا ٦٠ ملیۆن کەس کوژرا !!!

جینۆساید لە ڕووی یاساوە :

بە گوێرەی بڕگەکانی مافی مرۆڤ لە نەتەوە یەکگرتووەکان ئەنجامدانی جینۆساید تاوانە.و ئەنجامدەر و هاوکاران لە ئەنجامدانی پرۆسەی جینۆسایددا تاوانباری نێودەولەتین و هیچ وڵاتێك ناتوانێت بیانگرێتە خۆی و سزای مردنیان بەسەردا سەپێنراوە لە دادگای نەتەوەیەکگرتووەکان لە لاهای لە هۆلەندا .

لیستی جینۆسایدەکان لە مێژووی نوێدا

*جینۆسایدی ئاسیای یەکەم لە سەدەی هەژدە لەلایەن ژاپۆن

*جینۆسایدی مەغۆلەکان دژی قەوقاس و خوراسان و عێڕاق و شام

*جینۆسایدی سەفەوی و عوسمانیەکان

*جینۆسایدی جەنگی یەکەم و دووەمی جیهانی و هۆلۆکۆست

*جینۆسایدی ئەرمینیا
*جینۆسایدی یۆگۆسلاڤیا
*جینۆسایدی داکۆتا و جۆن کۆربین لە ئەمریکا دژی هندەسوورەکان

*جینۆسایدی ڕواندا و رۆیهەنگا و ئەندەنووسیا
*جینۆسایدی میصر لەلایەن ناپلیۆن

جەنگە ناوخۆییەکان و جینۆساید

*جینۆسایدی کۆنگۆ ١.٥ ملیۆن قوربانی
*جینۆسایدی ماوتسی لە چین ١٥٠ ملیۆن قوربانی
*جینۆسایدی کەمبۆدیا و ڤێتنام ٣ ملیۆن قوربانی
*جینۆسایدی ئیسپانیا و ئیتاڵیا
*جینۆسایدی دەرسیم
*جینۆسایدی باشووری کوردستان لەلایەن عێڕاق

کۆی گشتی کوژراوانی سڤیل بە جینۆساید ١.٣ ملیار مرۆڤ
هەرچەندە ئەم داتایە تەواو دروست نییە چونکە نەتوانراوە تەواوی کوژراوانی جەنگ بخەملێنرێت بە جەنگە نوێکانیشەوە.

لێدوان له‌ ڕێگای فه‌یس بووك

About زريان احمد

Check Also

ظهور-پادشاهی-ماد

خۆڵەمێشی نوسراوەکانی ( ماد – میدی ) درا بەدەم باوە .

خۆڵەمێشی نوسراوەکانی ( ماد – میدی ) درا بەدەم باوە . ن/ ھێمن حەسەن ڕۆستەم …