Home / ئەمرۆ لەمێژوودا / ئــه‌مڕۆ لـه‌ مــێژوو

ئــه‌مڕۆ لـه‌ مــێژوو

Vintage still life. Vintage compass lies on an ancient world map in 1565.

ئــه‌مڕۆ لـه‌ مــێژوو

هەموو رۆژێک لە ماڵپەرى مێژووى کورد هەموو شتێک بزانە کەوا لەم رۆژە روویداوە لە سالانى رابردوو بە درێژایی مێژوو.

رووداوه‌كان:

750: كوژرانی دوا خه‌لیفه‌ی ده‌وڵه‌تی ئه‌مه‌وی مه‌روانی كوڕی محه‌مه‌د عه‌لی له‌سه‌ر ده‌ستی شوێنكه‌وتوانی عه‌باسیه‌كان.
1291: موسڵمانه‌كان شاری به‌یروتیان فه‌تحكرد كه‌ له‌ ژێر كۆنترۆڵی خاچپه‌رسته‌كاندا بوو.
1829: ویلیام بیرت به‌رائه‌تی داهێنانی ئامێری چاپكردنی تۆماركرد له‌ ویلایه‌ته‌ یه‌كگرتووه‌كان.
1908: كۆده‌تای كۆمه‌ڵی ئیتیحادیه‌كان له‌ توركیا كه‌ بووه‌ هۆی دامه‌زراندنی ده‌وڵه‌تێكی ده‌ستوری ئیمپراتۆری عوسمانی تورك و كاردانه‌وه‌ی خراپی له‌سه‌ر  بزووتنه‌وه‌ی كوردستان هه‌بوو.
1919: له‌ كاتی كۆنگره‌ی (ئه‌رزه‌ رۆم) به‌ یه‌كێك له‌ خاڵه‌ گرنگه‌كانی سه‌ره‌تای ئه‌و شۆڕشه‌ داده‌نرێت كه‌ مسته‌فا كه‌مال دروشمی خه‌باتی میلله‌ت دژی داگیركه‌ر به‌رزكرده‌وه‌ و به‌ دڕنده‌ترین شێوه‌ ئازاری گه‌لی كوردی ده‌دا له‌ باكووری كوردستان.
1922: ده‌ستگیركردنی شێخ مه‌حمودی حه‌فید له‌ لایه‌ن ئینگلیزه‌وه‌.
1923: مسته‌فا كه‌مال ئه‌تاتۆرك بیری پێكهێنانی ده‌وڵه‌تی كوردی هه‌ڵوه‌شانده‌وه‌ به‌ هاوكاری به‌ریتانیا و ئه‌مریكا به‌هۆی مۆركردنی په‌یمانی لۆزان، كه‌ كوردستان له‌ نێوان توركیا و ئێران و عێراق و سوریا و روسیا دابه‌شكرا.
1945: مسته‌فا بارزانی كۆبوونه‌وه‌ی له‌گه‌ڵ (ئه‌لگرنل مدید) ئه‌نجامدا له‌ باره‌ی كورد و ناوچه‌ جیاجیاكانی كوردستان.
1952: بزووتنه‌وه‌ی ئه‌فسه‌رانی ئازادیخواز به‌ سه‌ركردایه‌تی محه‌مه‌د نه‌جیب هه‌ستان به‌ شۆڕشی 23 یۆلیۆ، كه‌ كۆتایی هێنا به‌ سیسته‌می مه‌لیكی كه‌ له‌و كاته‌دا مه‌لیك فاروق ده‌سه‌ڵاتدار بوو.
1970: عه‌بدولناسر كۆتایی بنیاتنانی به‌نداوی (السد العالی) ی راگه‌یاند.
1970: قابوسی كوڕی سه‌عید له‌ عومان ده‌سه‌ڵاتی گرته‌ ده‌ست دوای هه‌ستانی به‌ كۆده‌تایه‌كی ئاشتیانه‌ به‌سه‌ر باوكیدا (سوڵتان سه‌عیدی كوڕی ته‌یمور).
1995: شانشینی یه‌كگرتوو 1200 سه‌ربازی نارد بۆ سه‌رایڤۆی ئابڵوقه‌دراو.
1997: میلۆسۆڤیچ بوو به‌ سه‌رۆكی یوگوسلافیای یه‌كگرتوو.
1999: وه‌لی عه‌هدی مه‌غریب ئه‌میر مه‌ولای محه‌مه‌د حوكمی گرته‌ ده‌ست له‌ ژێر ناوی محه‌مه‌دی شه‌شه‌م دوای باوكی مه‌لیك حه‌سه‌نی دووه‌م دوای وه‌فاتكردنی.
2001: خاتوو (میگاواتی سوكارنو بوتری) ده‌سه‌ڵاتی له‌ ئه‌ندونیسیا گرته‌ ده‌ست و به‌و شێوه‌یه‌ بوو به‌ یه‌كه‌مین ئافره‌ت كه‌ بگاته‌ ئه‌و پۆسته‌ له‌ گه‌وره‌ترین وڵاتی ئیسلامی له‌ جیهاندا.
2005: ته‌قینه‌وه‌كان له‌ شه‌ره‌م شێخ له‌ میسر كه‌ بووه‌ هۆی كوژرانی 88 كه‌س و برینداربوونی زیاتر له‌ 200 كه‌س.
2007: سه‌باحه‌ت تونجه‌لی له‌ به‌ندیخانه‌وه‌ بۆ ئه‌ندام په‌رله‌مانی توركیا.
2011: هه‌ڵگیرسانی توندوتیژی له‌ نزیك باره‌گای وه‌زاره‌تی به‌رگری له‌ میسر كه‌ رووداوه‌كه‌ بووه‌ هۆی كوژرانی كه‌سێك و بریندار بوونی چه‌ند كه‌سێكی تر.
2014: كه‌وتنه‌خواره‌وه‌ی فڕۆكه‌ی هێڵی ئاسمانی تایوانی ترانس ئاسیای گه‌شتی 222 له‌ كاتی هه‌وڵدانی بۆ نیشتنه‌وه‌ له‌ فڕۆكه‌خانه‌ كه‌ بووه‌ هۆی مردنی 48 كه‌س.

له‌دایكبوون:
645: یه‌زیدی كوڕی مه‌عاویه‌، دووه‌م خه‌لیفه‌ی ده‌وڵه‌تی ئه‌مه‌وی.
1775: ئیتیان لویس مالس، زانای فیزیا و بیركاری فه‌ره‌نسی.
1888: رایموند چاندلر، ئه‌دیبی ئه‌مریكی.
1892: هیلا سیلاسی، ئیمبراتۆری ئه‌سیوبیا.
1906: فلادیمیر بریلوگ، زانای كیمیای كرواتی/ سویسری و وه‌رگری خه‌ڵاتی نۆبڵی كیمیای ساڵی 1975ز.
1921: عاتف سالم، ده‌رهێنه‌ری میسری.
1941: مه‌دیحه‌ حه‌مدی، ژنه‌ ئه‌كته‌ری میسری.
1953: سومه‌یه‌ ئه‌لفی، ژنه‌ ئه‌كته‌ری میسری.
1961: وودی هارلسۆن، ئه‌كته‌ری ئه‌مریكی.
1967: فیلیپ سیمور هوفمان، ئه‌كته‌ری ئه‌مریكی.
1971: ئه‌حمه‌د عز، ئه‌كته‌ری میسری.
1971: ئه‌لیسون كروس، ژنه‌ گۆرانیبێژی ئه‌مریكی.
1973: مونیكا لوینسكی، خاوه‌نی فه‌زیحه‌ته‌ سێكسیه‌كه‌ له‌گه‌ڵ سه‌رۆكی ئه‌مریكا بیل كلینتۆن.
1976: جودیت بولگار، ژنه‌ یاریزانی شه‌تره‌نجی هه‌نگاری.
1977: هاله‌ خه‌لیل، ژنه‌ ده‌رهێنه‌ری میسری.
1977: غاده‌ سه‌راج، ژنه‌ راگه‌یاندكاری كوێتی.
1982: بول ویزنی، ئه‌كته‌ری ئه‌مریكی.
1989: دانیاڵ رادكلیف، ئه‌كته‌ری ئینگلیزی.

وه‌فات:
750:مه‌روانی كوڕی محه‌مه‌د، دوا خه‌لیفه‌ی ده‌وڵه‌تی ئه‌مه‌وی.
1373: قه‌دیسه‌ بریجیت، قه‌دیسه‌ی سویسری.
1757: دومینیكو سكارلاتی، مۆسیقاری ئیتالی.
1885: یۆلیسیس گرانت، سه‌رۆكی ویلایته‌ یه‌كگرتووه‌كان.
1916: ویلیام رامزی، زانای كیمیای ئوسكوتله‌ندی و وه‌رگری خه‌ڵاتی نۆبڵی كیمیای ساڵی 1904ز.
1951: فیلیپ بیتان، عه‌سكه‌رتاری فه‌ره‌نسی و سه‌رۆكی ده‌وڵه‌تی فه‌ره‌نسی.
1955: كوردیل هل، وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی ویلایه‌ته‌ یه‌كگرتووه‌كان و وه‌رگری خه‌ڵاتی نۆبڵی ئاشتی ساڵی 1945ز.
1963: عیززه‌دین زولفه‌قار، ده‌رهێنه‌ری میسری.
1966: مونتیگومری كلیفت، ئه‌كته‌ری ئه‌مریكی.
1968: هنری دیل، پزیشكی به‌ریتانی و وه‌رگری خه‌ڵاتی نۆبڵی پزیشكی ساڵی 1936ز.
1980: موحه‌ره‌م محه‌مه‌د ئه‌مین، رووناكبیری كورد.
1990: كینجیرو تاكایاناگی، داهێنه‌ری یابانی.
1992: سلێمان فه‌ره‌نجیه‌، سه‌ركۆماری لوبنان.
1999: مه‌لیك حه‌سه‌نی دووه‌م، مه‌لیكی مه‌غریب.
2007: جه‌رجیس فه‌تحوڵا، رووناكبیر و نوسه‌ر و وه‌رگێڕی كورد.
2007: مه‌لیك محه‌مه‌د زاهیر شا، دوا مه‌لیكی ئه‌فغانستان.
2011: ئامی واینهاوس، ژنه‌ گۆرانیبێژی ئینگلیزی.
2012: رالی راید، رائیدی ئاسمانی ئه‌مریكی.

جه‌ژن و بۆنه‌كان:
رۆژی نیشتمانی له‌ میسر، یادی شۆڕشی 23 یۆلیۆ.
رۆژی رێنیسانس له‌ سه‌ڵته‌نه‌ی عومان، و یادی ده‌سه‌ڵات گرتنه‌ ده‌ستی قابوسی كوڕی سه‌عید.

لێدوان له‌ ڕێگای فه‌یس بووك

About نورسی گۆران

Check Also

Vintage still life. Vintage compass lies on an ancient world map in 1565.

ئــه‌مڕۆ لـه‌ مــێژوو

ئــه‌مڕۆ لـه‌ مــێژوو هەموو رۆژێک لە ماڵپەرى مێژووى کورد هەموو شتێک بزانە کەوا لەم رۆژە …