Home / مێژووى جیهان / مێژووی خۆشەویستی

مێژووی خۆشەویستی

مێژووی خۆشەویستی

٣٧-٢٣-١٠-٠٧-٠٤-٢٠١٧-832881394

نوسینی:سەلاح حەسەن پاڵەوان

خۆشه‌ویستی،‭ ‬مێژوویه‌كی‭ ‬دوورودرێژی‭ ‬هه‌یه‌‭ ‬په‌یوه‌سته‌‭ ‬به‌‭ ‬سه‌رهه‌ڵدانی‭ ‬مرۆڤایه‌تییه‌وه‌،‭ ‬به‌ڵام‭ ‬ئه‌م‭ ‬كتێبه‌‭ ‬به‌‭ ‬شێوه‌یه‌كی‭ ‬جیاواز‭ ‬گرنگیی‭ ‬به‌م‭ ‬لایه‌نه‌‭ ‬داوه‌‭ ‬و‭ ‬كه‌م‭ ‬تا‭ ‬زۆر‭ ‬ئه‌و‭ ‬په‌یوه‌ندیانه‌ی‭ ‬ده‌ستنیشان‭ ‬كردووه‌،‭ ‬كه‌‭ ‬له‌گه‌ڵ‭ ‬سه‌رهه‌ڵدانی‭ ‬بیرۆكه‌ی‭ ‬خۆشه‌ویستی‭ ‬سه‌رده‌مه‌‭ ‬جیاجیاكانی‭ ‬مرۆڤایه‌تی‭ ‬گه‌ڵاڵه‌‭ ‬بووه‌‭. ‬نووسه‌ری‭ ‬ئه‌م‭ ‬كتێبه‌‭ ‬به‌‭ ‬ده‌ستی‭ ‬ئه‌نقه‌ست‭ ‬هه‌ستاوه‌‭ ‬به‌‭ ‬خوێندنه‌وه‌ی‭ ‬مێژووی‭ ‬خۆشه‌ویستی‭ ‬به‌‭ ‬په‌یوه‌ستبوون‭ ‬به‌‭ ‬لایه‌نه‌‭ ‬سیاسی‭ ‬و‭ ‬كولتوورییه‌كانییه‌وه‌،‭ ‬ئامانجه‌‭ ‬ڕوونه‌كه‌ی‭ ‬ئه‌م‭ ‬كتێبه‌‭ ‬ڕاگه‌یاندنی‭ ‬ئه‌و‭ ‬په‌یوه‌ندییه‌‭ ‬دیاله‌كتیكییه‌یه‌‭ ‬كه‌‭ ‬له‌نێوان‭ ‬خۆشه‌ویستی‭ ‬و‭ ‬گۆڕانكارییه‌‭ ‬سیاسی‭ ‬و‭ ‬ئایینی‭ ‬و‭ ‬كۆمه‌ڵایه‌تی‭ ‬و‭ ‬ئه‌ده‌بییه‌كاندا‭ ‬هه‌یه‌‭. ‬نووسه‌ری‭ ‬ئه‌م‭ ‬كتێبه‌‭ ‬ساڵی‭ ‬1814‭ ‬له‌‭ ‬فه‌ره‌نسا‭ ‬له‌‭ ‬دایك‭ ‬بووه‌،‭ ‬بڕێكی‭ ‬زۆر‭ ‬نووسین‭ ‬و‭ ‬كتێب‭ ‬و‭ ‬باسی‭ ‬مێژوویی‭ ‬و‭ ‬جوگرافی‭ ‬و‭ ‬فه‌لسه‌فیی‭ ‬هه‌یه‌‭. ‬گرنگترین‭ ‬ئه‌و‭ ‬كتێبانه‌‭ : ‬اله‌شفرۆش‭  ‬و‭ ‬شه‌هید‭ – ‬ساڵی‭ ‬1837،‭ ‬پاكیزه‌ی‭ ‬دارستان‭- ‬ساڵی‭ ‬1838،‭ ‬هه‌روه‌ها‭ ‬كتێبی‭ ‬احیكایه‌تی‭ ‬میللیی‭ ‬كه‌سكونی‭-‬ساڵی‭ ‬1861‭ ‬نووسیویه‌تی‭ . ‬به‌ڵام‭ ‬نووسه‌ر‭ ‬له‌م‭ ‬كتێبه‌دا‭ ‬له‌‭ ‬ئه‌وروپادا‭ ‬به‌دوای‭ ‬مێژووی‭ ‬خۆشه‌ویستیدا‭ ‬ده‌گه‌ڕێ،‭ ‬له‌‭ ‬ڕوانگه‌ی‭ ‬سیاسی‭ ‬و‭ ‬شارستانییه‌وه‌‭ ‬ئه‌م‭ ‬باسه‌‭ ‬ورد‭ ‬ده‌كاته‌وه‌‭. ‬جوڵێنه‌ری‭ ‬سه‌ره‌كیی‭ ‬ئه‌م‭ ‬كتێبه‌‭ ‬ئافره‌ته‌‭. ‬له‌‭ ‬كۆتایی‭ ‬ئه‌م‭ ‬كتێبه‌دا‭ ‬ده‌ڵێ‭ ‬اسه‌رده‌می‭ ‬میرفۆنجینی‭ ‬و‭ ‬كارلوفینجینی‭ ‬سه‌رده‌می‭ ‬كه‌نیزه‌كان‭ ‬بوو،‭ ‬سه‌رده‌می‭ ‬خۆشه‌ویست‭ ‬و‭ ‬خانمه‌‭ ‬ناسكونازدار‭ ‬و‭ ‬شۆخوشه‌نگان‭ ‬بوو،‭ ‬به‌ڵام‭ ‬سه‌رده‌می‭ ‬ڕێنیسانس‭ ‬سه‌رده‌می‭ ‬ئاشقه‌كانی‭ ‬چێ‭ ‬كرد‭. ‬ئه‌گه‌ر‭ ‬ئافره‌ت‭ ‬له‌‭ ‬مێژوودا‭ ‬ببێته‌‭ ‬سیمبولی‭ ‬خۆشه‌ویستی‭ ‬مانای‭ ‬وایه‌‭ ‬خۆشه‌ویستی‭ ‬جوڵێنه‌ری‭ ‬مێژووه‌،‭ ‬هه‌روه‌ك‭ ‬چۆن‭ ‬سیاسه‌ت‭ ‬لای‭ ‬ئه‌رستۆ‭ ‬و‭ ‬ململانێی‭ ‬چینایه‌تی‭ ‬لای‭ ‬ماركس‭ ‬جوڵێنه‌ری‭ ‬مێژوو‭ ‬بووه‌،‭ ‬كه‌واته‌‭ ‬له‌‭ ‬ڕوانگه‌ی‭ ‬نووسه‌ری‭ ‬ئه‌م‭ ‬كتێبه‌وه‌‭ ‬ئه‌وه‌ی‭ ‬به‌سه‌ر‭ ‬بتپه‌رستیدا‭ ‬زاڵ‭ ‬بوو،‭ ‬خۆشه‌ویستی‭ ‬بوو‭. ‬خۆشه‌ویستی‭ ‬بوو‭ ‬كه‌‭ ‬داگیركه‌ره‌‭ ‬به‌ربه‌رییه‌كانی‭ ‬ئه‌وروپای‭ ‬له‌‭ ‬دڕندایه‌تییە‌وه‌‭ ‬گواسته‌وه‌‭ ‬بۆ‭ ‬شارستانی‭. ‬

ئه‌و‭ ‬شێوازه‌ی‭ ‬ئه‌م‭ ‬كتێبه‌ی‭ ‬پێ‭ ‬نووسراوه‌‭ ‬شێوازێكه‌‭ ‬پشتبه‌ستووه‌‭ ‬به‌‭ ‬بڕێكی‭ ‬زۆر‭ ‬له‌‭ ‬زانسته‌كانی‭ ‬ده‌وونناسی‭ ‬و‭ ‬كۆمه‌ڵناسی‭ ‬و‭ ‬سیاسه‌ت‭. ‬بۆ‭ ‬نموونه‌‭ ‬له‌‭ ‬ڕووی‭ ‬ده‌روونناسیه‌وه‌‭ ‬باس‭ ‬له‌‭ ‬ئاكار‭ ‬و‭ ‬ڕه‌فتاری‭ ‬ئافره‌تانی‭ ‬نێو‭ ‬كڵێسه‌‭ ‬و‭ ‬دێره‌كان‭ ‬ده‌كات‭. ‬كتێبه‌كه‌ی‭ ‬سیناك‭ ‬مۆنكۆ‭ ‬له‌‭ ‬چوار‭ ‬قۆناغدا‭ ‬باس‭ ‬له‌‭ ‬مێژووی‭ ‬خۆشه‌ویستی‭ ‬ده‌كات،‭ ‬له‌‭ ‬هه‌ر‭ ‬چوار‭ ‬قۆناغه‌كه‌دا‭ ‬چوار‭ ‬شێوه‌‭ ‬ژیانی‭ ‬جیاواز‭ ‬ده‌رده‌خات‭. ‬بۆ‭ ‬نموونه‌‭ ‬له‌م‭ ‬هه‌موو‭ ‬به‌زموره‌زمه‌دا‭ ‬ئایین‭ ‬و‭ ‬سیاسه‌ت‭ ‬ڕۆڵی‭ ‬سه‌ره‌كی‭ ‬ده‌بینن‭. ‬له‌‭ ‬به‌شی‭ ‬یه‌كه‌م‭ ‬كه‌‭ ‬باس‭ ‬له‌‭ ‬خۆشه‌ویستی‭ ‬لای‭ ‬مه‌سیحی‭ ‬و‭ ‬غالییه‌كان‭ ‬ده‌كات،‭ ‬ورده‌كارییه‌كانی‭ ‬پاكیزه‌ی‭ ‬خۆشه‌ویستی‭ ‬ده‌گێڕێته‌وه‌،‭ ‬بۆ‭ ‬نموونه‌‭ ‬باس‭ ‬له‌‭ ‬خۆشه‌ویستیی‭ ‬جێرمانی‭  ‬ده‌كات،‭ ‬واته‌‭ ‬جێرمانییه‌كان‭ ‬چۆن‭ ‬له‌‭ ‬خۆشه‌ویستی‭ ‬گه‌یشتوون‭ ‬و‭ ‬چۆن‭ ‬دیاری‭ ‬و‭ ‬نیشانه‌ی‭ ‬هاوسه‌رێتیان‭ ‬گۆڕیوه‌ته‌وه‌،‭ ‬له‌و‭ ‬سه‌رده‌مه‌دا‭ ‬جه‌نگ‭ ‬له‌‭ ‬خۆشه‌ویستیدا‭ ‬ڕۆڵی‭ ‬هه‌بووه‌،‭ ‬دووریی‭ ‬تاكه‌كان‭ ‬له‌‭ ‬یه‌كتری‭ ‬ئاگری‭ ‬سۆز‭ ‬و‭ ‬سۆزداری‭ ‬گڕتر‭ ‬كردووه‌ته‌وه‌‭. ‬بۆ‭ ‬نموونه‌‭ ‬له‌‭ ‬سه‌رده‌می‭ ‬جێرمانیدا‭ ‬خۆشه‌ویستیی‭ ‬سه‌رباز‭ ‬و‭ ‬خۆشه‌ویسته‌كه‌ی‭ ‬په‌یوه‌ندیی‭ ‬به‌‭ ‬ترسه‌وه‌‭ ‬هه‌بووه‌،‭ ‬فالیدا‭ ‬یه‌كێ‭ ‬بوو‭ ‬له‌‭ ‬سیمبوله‌‭ ‬جوانه‌كانی‭ ‬كه‌هه‌نێكی‭ ‬پیرۆز‭. ‬پاشان‭ ‬هه‌ر‭ ‬له‌وێدا‭ ‬نموونه‌ی‭ ‬سبازیانۆس‭ ‬باس‭ ‬ده‌كات‭ ‬كه‌‭ ‬وه‌فاداریی‭ ‬خۆی‭ ‬له‌‭ ‬خۆشه‌ویستیدا‭ ‬له‌‭ ‬به‌رگه‌گرتنی‭ ‬سه‌رما‭ ‬و‭ ‬سۆڵه‌‭ ‬و‭ ‬ته‌نیایی‭  ‬و‭ ‬ئه‌شكه‌نجه‌دان‭ ‬به‌رجه‌سته‌‭ ‬كردووه‌،‭ ‬هه‌ر‭ ‬هه‌موو‭ ‬ئه‌مانه‌ش‭  ‬ته‌نیا‭ ‬له‌‭ ‬پێناوی‭ ‬خۆشه‌ویستیدا‭. ‬له‌‭ ‬به‌شی‭ ‬اخۆشه‌ویستی‭ ‬و‭ ‬پاكیزه‌یی‭-‬یدا‭ ‬باس‭ ‬له‌وه‌‭ ‬ده‌كات‭ ‬كه‌‭ ‬چۆن‭ ‬پاكیزه‌كانی‭ ‬ئایینی‭ ‬مه‌سیحی‭ ‬دوور‭ ‬خراونه‌ته‌وه‌‭ ‬له‌‭ ‬موماره‌سه‌كردنی‭ ‬خۆشه‌ویستی‭ ‬و‭ ‬پاشان‭ ‬چۆن‭ ‬ئه‌م‭ ‬خۆشه‌ویستییه‌‭ ‬پیرۆز‭ ‬كراوه‌‭. ‬ئه‌م‭ ‬كرداره‌ی‭ ‬كه‌نیسه‌‭ ‬ئامانجێ‭ ‬بووه‌‭ ‬بۆ‭ ‬پیرۆزكردنی‭ ‬پاكیزه‌یی‭ ‬و‭ ‬ده‌ست‭ ‬لێ‭ ‬نه‌دراوی‭. ‬كاتێ‭ ‬به‌ربه‌رییه‌كان‭ ‬له‌‭ ‬باكووره‌وه‌‭ ‬هێرشیان‭ ‬بۆ‭ ‬ئه‌وروپا‭ ‬هێنا،‭ ‬ترسی‭ ‬ئه‌وه‌‭ ‬هه‌بوو‭ ‬هه‌رچی‭ ‬ئافره‌ت‭ ‬هه‌یه‌‭ ‬بكرێته‌‭ ‬كه‌نیزه‌‭  ‬و‭ ‬ببرێن‭ ‬و‭ ‬ده‌ستدرێژی‭ ‬بكرێته‌‭ ‬سه‌ریان،‭ ‬به‌ڵام‭ ‬جیاوازییه‌كه‌‭ ‬له‌وێدا‭ ‬بوو‭ ‬ئه‌و‭ ‬هێزه‌‭ ‬تایبه‌نمدیی‭ ‬خۆیان‭ ‬هه‌بوو‭ ‬به‌رانبه‌ر‭ ‬به‌‭ ‬ئافره‌تی‭ ‬خۆیان،‭ ‬ڕێگای‭ ‬لێ‭ ‬گرتن‭ ‬ناپاكی‭ ‬بكه‌ن‭ ‬به‌رامبه‌ر‭ ‬به‌‭ ‬ژنانی‭ ‬تر‭. ‬پاشان‭ ‬له‌‭ ‬ئه‌وروپا‭ ‬خۆشه‌ویستیی‭ ‬نێو‭ ‬دێره‌كان‭ ‬دروست‭ ‬بوو،‭ ‬ئه‌و‭ ‬ژنانه‌ی‭ ‬بۆ‭ ‬مانه‌وه‌یان‭ ‬به‌‭ ‬ساغی‭ ‬و‭ ‬پاقژی‭ ‬ڕوویان‭ ‬ده‌كرده‌‭ ‬دێره‌كان‭ ‬تا‭ ‬له‌وێدا‭ ‬به‌‭ ‬پاكیزه‌یی‭ ‬بمێننه‌وه‌،‭ ‬نه‌یانده‌ویست‭ ‬له‌‭ ‬كۆشك‭ ‬و‭ ‬ماڵه‌كان‭ ‬له‌‭ ‬پاڵ‭ ‬پیاوانی‭ ‬دڕنده‌‭ ‬و‭ ‬نارۆمانسی‭ ‬بژین‭. ‬به‌ڵام‭ ‬شێوه‌یه‌كی‭ ‬تر‭ ‬له‌‭ ‬ژنان‭ ‬په‌یدا‭ ‬بوون‭ ‬كه‌‭ ‬ته‌مه‌نێكی‭ ‬زۆر‭ ‬له‌‭ ‬پاڵ‭ ‬مێرده‌كانیان‭ ‬ده‌خه‌وتن‭ ‬به‌ڵام‭ ‬خۆشه‌ویستیان‭  ‬نه‌بوو‭ ‬بۆ‭ ‬پیاوه‌كانیان،‭ ‬هه‌ر‭ ‬بۆیه‌‭ ‬بڕێكی‭ ‬زۆریان‭ ‬ڕاده‌په‌ڕین‭ ‬و‭ ‬ڕوویان‭ ‬ده‌كرده‌‭ ‬شوێنی‭ ‬تر‭. ‬خۆشه‌ویستی‭ ‬له‌سایه‌ی‭ ‬شاعیره‌‭ ‬كۆچه‌رییه‌كان‭ ‬شێوه‌یه‌كی‭ ‬تر‭ ‬بوو‭ ‬له‌‭ ‬ده‌ربڕینی‭ ‬حه‌زه‌كانی‭ ‬مرۆڤ،‭ ‬بۆیه‌‭ ‬هه‌ر‭ ‬ناوچه‌یه‌ك‭ ‬و‭ ‬تایبه‌تمه‌ندیی‭ ‬خۆی‭ ‬هه‌بوو‭ ‬له‌شێوه‌ی‭ ‬ده‌ربڕینی‭ ‬شێوه‌كانی‭ ‬خۆشه‌ویستی‭ ‬هه‌ندێ‭ ‬له‌و‭ ‬شاعیرانه‌‭ ‬شیعری‭ ‬ڕووتخوازی،‭ ‬شه‌هوه‌تبازییان‭ ‬ده‌چڕی،‭ ‬له‌هه‌ندێ‭ ‬شوێندا‭ ‬ژنانی‭ ‬ڕووتیان‭ ‬له‌گه‌ڵ‭ ‬خۆیاندا‭ ‬ده‌گێڕا‭ ‬و‭ ‬ده‌ستیان‭ ‬به‌‭ ‬گوتنی‭ ‬شیعری‭ ‬خۆشه‌ویستی‭ ‬ده‌كرد،‭ ‬له‌‭ ‬ئیسپانیا‭ ‬ئه‌م‭ ‬شیعرانه‌‭ ‬له‌وپه‌ڕیدا‭ ‬بوون‭. ‬هه‌رچه‌نده‌‭ ‬ئه‌مانه‌‭ ‬كه‌وتنه‌‭ ‬به‌ر‭ ‬هه‌ڕه‌شه‌ی‭ ‬كڵێسا‭ ‬به‌ڵام‭ ‬نه‌یانتوانی‭ ‬ڕێگه‌یان‭ ‬لێ‭ ‬بگرن‭. ‬بۆیه‌‭ ‬بڵاوبوونه‌وه‌ی‭ ‬خۆشه‌ویستی‭ ‬چێژێكی‭ ‬تایبه‌تی‭ ‬هه‌بوو‭ ‬هاوشانی‭ ‬مۆسیقا‭ ‬و‭ ‬سه‌ما‭ ‬و‭ ‬شیعر‭ ‬بوو‭. ‬هه‌روه‌ها‭ ‬له‌م‭ ‬كتێبه‌دا‭ ‬به‌شێكی‭ ‬تایبه‌ت‭ ‬ده‌خوێنینه‌وه‌‭ ‬له‌سه‌ر‭ ‬هاوسه‌رگیریی‭ ‬ئیسلامی‭ ‬و‭ ‬شێوه‌ی‭ ‬جیاكردنه‌وه‌ی‭ ‬ژن‭ ‬له‌‭ ‬ئیسلام‭ ‬و‭ ‬سه‌پاندنی‭ ‬جۆره‌كانی‭ ‬پێكه‌وه‌ژیان‭ ‬و‭ ‬كۆمه‌ڵێ‭ ‬به‌راوردكاری‭ ‬له‌‭ ‬نێوان‭ ‬ئه‌و‭ ‬هاوسه‌رگیرییه‌‭ ‬و‭ ‬هاوسه‌رگیری‭ ‬له‌نێو‭ ‬ئایینی‭ ‬ئیسلامدا‭ ‬ده‌كات‭. ‬گه‌ڕانه‌وه‌ی‭ ‬خۆشه‌ویستیی‭ ‬بتپه‌رستی‭ ‬له‌‭ ‬سه‌رده‌می‭ ‬ڕێنیسانس‭ ‬به‌شێوه‌یه‌كی‭ ‬تر‭ ‬ده‌ست‭ ‬پێ‭ ‬ده‌كات،‭ ‬ئه‌م‭ ‬سه‌رده‌مه‌‭ ‬له‌گه‌ڵ‭ ‬خۆیدا‭ ‬سێ‭ ‬جۆره‌‭ ‬ژن‭ ‬و‭ ‬په‌یوه‌ندی‭ ‬ده‌ناسییه‌وه‌،‭ ‬ئه‌و‭ ‬ژنانه‌ی‭ ‬له‌و‭ ‬ڕیزبه‌ندییه‌دا‭ ‬بوون‭ ‬بریتی‭ ‬بوون‭ ‬له‌وانه‌ی‭ ‬سه‌ر‭ ‬به‌‭ ‬گرووپی‭ ‬سوزانییه‌كان‭ ‬بوون،‭ ‬گرووپه‌كان‭ ‬بریتی‭ ‬بوون‭ ‬له‌‭: ‬سه‌ربه‌ده‌ران،‭ ‬خۆشه‌ویستان،‭ ‬دۆستان‭. ‬سه‌ربه‌ده‌ران‭ ‬ئافره‌تانێكی‭ ‬بێ‭ ‬ئابڕوو،‭ ‬نامیهره‌بان‭ ‬بوون،‭ ‬حه‌شه‌ری‭ ‬بوون،‭ ‬ته‌نیا‭ ‬حه‌زی‭ ‬ئه‌و‭ ‬پیاوانه‌یان‭ ‬تێر‭ ‬ده‌كرد‭ ‬كه‌‭ ‬دڕنده‌‭ ‬و‭ ‬جڵفڕبوون،‭ ‬ئه‌مانه‌‭ ‬ژنه‌یلێكن‭ ‬حه‌زیان‭ ‬لێ‭ ‬ناكه‌ین‭ ‬و‭ ‬هه‌رگیز‭ ‬خۆشمان‭ ‬ناوێن،‭ ‬هه‌ندێ‭ ‬جار‭ ‬سڵیان‭ ‬لێ‭ ‬ده‌كه‌ینه‌وه‌‭ ‬و‭ ‬نامانوروژێنن‭. ‬

به‌ڵام‭ ‬خۆشه‌ویست‭ ‬وشه‌یه‌كی‭ ‬دێرینه‌‭ ‬و‭ ‬به‌و‭ ‬ئافره‌ته‌‭ ‬ده‌وترێ‭ ‬كه‌‭ ‬زیاتر‭ ‬له‌وه‌ی‭ ‬حه‌ز‭ ‬له‌‭ ‬شۆخ‭ ‬و‭ ‬شه‌نگییه‌كه‌ی‭ ‬بكه‌ین‭ ‬حه‌ز‭ ‬له‌‭ ‬كه‌سایه‌تیی‭ ‬ده‌كه‌ین،‭ ‬له‌‭ ‬ناخیدا‭ ‬زیاتر‭ ‬نهێنییه‌كانی‭ ‬ده‌پارێزین‭ ‬و‭ ‬له‌‭ ‬ناخه‌وه‌‭ ‬ناوی‭ ‬ده‌هێنین‭. ‬به‌ڵام‭ ‬دۆست‭ ‬ئه‌و‭ ‬كه‌سه‌یه‌‭ ‬خۆشه‌ویستی‭ ‬له‌‭ ‬سه‌رچاوه‌ی‭ ‬جوانییه‌كه‌یه‌وه‌‭ ‬هه‌ڵده‌قوڵێ،‭ ‬واته‌‭ ‬له‌به‌ر‭ ‬جوانییه‌كه‌ی‭ ‬خۆشمان‭ ‬ده‌وێ،‭ ‬به‌ڵام‭ ‬ڕێزی‭ ‬له‌‭ ‬خۆشه‌ویست‭ ‬كه‌متره‌،‭ ‬ئه‌م‭ ‬كه‌سه‌‭ ‬نهێنیپارێزه‌‭. ‬بۆیه‌‭ ‬ئه‌م‭ ‬سێ‭ ‬دیارده‌یه‌‭ ‬بووه‌‭ ‬دیارده‌یه‌كی‭ ‬هه‌میشه‌یی‭ ‬له‌‭ ‬ژیانی‭ ‬مرۆڤایه‌تی‭.‬

ئه‌وه‌ی‭ ‬له‌‭ ‬كتێبی‭ ‬مێژووی‭ ‬خۆشه‌ویستیدا‭ ‬گرنگه‌‭ ‬ئه‌و‭ ‬قۆناغه‌‭ ‬مێژوویانه‌یه‌‭ ‬كه‌‭ ‬باسیان‭ ‬ده‌كات،‭ ‬له‌‭ ‬سه‌رده‌می‭ ‬گالییه‌وه‌‭ ‬تا‭ ‬سه‌ده‌ی‭ ‬هه‌ژده‌یه‌م‭ ‬قسه‌‭ ‬له‌‭ ‬ورده‌كاریه‌كانی‭ ‬پێوه‌ندی‭ ‬ئافره‌ت‭ ‬و‭ ‬ژیان‭ ‬و‭ ‬خۆشه‌ویستی‭ ‬ده‌كات،‭ ‬هه‌روه‌ها‭ ‬به‌هۆی‭ ‬ئه‌م‭ ‬كتێبه‌وه‌‭ ‬له‌‭ ‬باوردۆخی‭ ‬ئافره‌ت‭ ‬ده‌گه‌ین،‭ ‬له‌گه‌ڵ‭ ‬به‌راوردكاری‭ ‬نێوان‭ ‬بارودۆخی‭ ‬ئافره‌تی‭ ‬ئه‌وروپایی‭ ‬و‭ ‬ئیسلامی‭ ‬له‌و‭ ‬قۆناغه‌‭ ‬مێژووییه‌دا‭.‬

سه‌رچاوه‌‭: ‬تأریخ‭ ‬الحب‭. ‬سیناك‭ ‬مونكو‭. ‬تأریخ‭ ‬الحب‭ ‬فی‭ ‬العصور‭ ‬الحدیثة‌‭ ‬لدى‭ ‬الغالیین‭. ‬هیئة‭ ‬ابوظبی‭ ‬للثقافة‌‭ ‬و‭ ‬التراث‭ ‬2010

لێدوان له‌ ڕێگای فه‌یس بووك

About زريان احمد

Check Also

download

مێژووی هەرێمی کشمیر و کێشە لەگەڵ هیندستان و پاکستان و چین

مێژووی هەرێمی کشمیر و کێشە لەگەڵ هیندستان و پاکستان و چین کشمیری گەورە  یەکەم/ناوی فەرمی: …