Home / بەشی مێژووی كورد / هەولێر یەکەمین ئۆتومبیل و یەکەمین شوفێر

هەولێر یەکەمین ئۆتومبیل و یەکەمین شوفێر

هەولێر یەکەمین ئۆتومبیل و یەکەمین شوفێر

FB_IMG_1463656667591

نوسینی:نازم عبدالکریم

له‌‭ ‬كۆندا‭ ‬له‌‭ ‬شاری‭ ‬هه‌ولێر‭ ‬هۆی‭ ‬گواستنه‌وه‌ی‭ ‬نه‌بووه‌،‭ ‬ئه‌وانه‌ی‭ ‬خه‌ڵك‭ ‬به‌‭ ‬گوێدرێژ‭ ‬و‭ ‬عاره‌بانه‌‭ ‬یان‭ ‬په‌یتوون‭ ‬كه‌‭ ‬بریتی‭ ‬بوو‭ ‬له‌‭ ‬كابینه‌یه‌كی‭ ‬بچووك‭ ‬هاتوچۆیان‭ ‬ده‌كرد،‭ ‬ئه‌و‭ ‬په‌یتوونه‌‭ ‬به‌‭ ‬دوو‭ ‬یا‭ ‬چوار‭ ‬ئه‌سپ‭ ‬راده‌كێشرا‭. ‬له‌‭ ‬دوای‭ ‬ساڵانی‭ ‬بیسته‌كانه‌وه‌‭ ‬ئۆتۆمبێل‭ ‬به‌دیار‭ ‬كه‌وت‭ ‬كه‌‭ ‬بۆ‭ ‬یه‌كه‌م‭ ‬جار‭ ‬به‌‭ ‬هه‌ڵم‭ ‬كاری‭ ‬ده‌كرد،‭ ‬بۆیه‌‭ ‬باس‭ ‬له‌‭ ‬یه‌كه‌م‭ ‬ئۆتۆمۆبێل‭ ‬له‌‭ ‬شاری‭ ‬هه‌ولێر‭ ‬ده‌كه‌ین‭ ‬كه‌‭ ‬چۆن‭ ‬به‌دیار‭ ‬كه‌وت؟‭ ‬

یه‌كه‌م‭ ‬شوفێر‭ ‬له‌‭ ‬شاری‭ ‬هه‌ولێر‭ (‬جەواد‭ ‬شكری‭ ‬شاهین‭) ‬بوو‭. ‬ئه‌و‭ ‬له‌‭ ‬ساڵی‭ ‬1898‭ ‬له‌‭ ‬ئیستانبوڵ‭ ‬له‌‭ ‬توركیا‭ ‬له‌‭ ‬باوكێكی‭ ‬تورك‭ ‬و‭ ‬دایكێكی‭ ‬رۆمی‭ ‬كه‌‭ ‬ناوی‭ (‬سه‌رایله‌‭ ‬هانم‭) ‬بوو‭ ‬له‌دایك‭ ‬بووه‌‭ ‬كه‌‭ ‬خاوه‌نی‭ ‬هۆتێلێك‭ ‬بوو‭. ‬

هه‌ر‭ ‬له‌‭ ‬منداڵییه‌وه‌‭ ‬دایكی‭ ‬كۆچی‭ ‬دوایی‭ ‬ده‌كات،‭ ‬باوكیشی‭ ‬ژیانی‭ ‬هاوسه‌رگیری‭ ‬له‌گه‌ڵ‭ ‬ژنێكی‭ ‬تر‭ ‬پێك‭ ‬ده‌هێنێت،‭ ‬جەواد‭ ‬له‌گه‌ڵ‭ ‬باوه‌ژنه‌كه‌ی‭ ‬پێوه‌ندیی‭ ‬خراپ‭ ‬ده‌بێ،‭ ‬بۆیه‌‭ ‬ناچار‭ ‬ئیستانبوڵ‭ ‬جێ‭ ‬ده‌هێڵێت‭ ‬و‭ ‬ده‌چێته‌‭ ‬به‌غدا،‭ ‬ده‌چێته‌‭ ‬لای‭ ‬پووری‭ ‬كه‌‭ ‬خێزانی‭ ‬دكتۆر‭ ‬نه‌سره‌ت‭ ‬دكتۆری‭ ‬بنه‌ماڵه‌ی‭ ‬عوسمانییه‌كان‭ ‬بوو‭. ‬

جەواد‭ ‬لای‭ ‬ئه‌وان‭ ‬ژیان‭ ‬ده‌باته‌‭ ‬سه‌ر‭ ‬كه‌‭ ‬دكتۆر‭ ‬نه‌سره‌ت‭ ‬یه‌كێك‭ ‬بوو‭ ‬له‌و‭ ‬كه‌سانه‌ی‭ ‬ئۆتۆمبێلی‭ ‬هه‌بوو‭ ‬له‌‭ ‬جۆری‭ (‬لۆگیا‭) ‬كه‌‭ ‬به‌‭ ‬هه‌ڵم‭ ‬كاری‭ ‬ده‌كرد‭ ‬و‭ ‬جەوادیش‭ ‬له‌لای‭ ‬ئه‌و‭ ‬به‌‭ ‬شوفێر‭. ‬كه‌سایه‌تیی‭ ‬ناوداری‭ ‬شاری‭ ‬هه‌ولێر‭ ‬مه‌لا‭ ‬ئه‌فه‌ندی‭ ‬سه‌ردانی‭ ‬شاری‭ ‬به‌غدا‭ ‬ده‌كات‭ ‬و‭ ‬ده‌چێته‌‭ ‬لای‭ ‬دكتۆر‭ ‬نه‌سره‌ت‭ ‬كه‌‭ ‬هه‌م‭ ‬هاوڕێیه‌كی‭ ‬نزیكی‭ ‬بوو‭ ‬و‭ ‬هه‌م‭ ‬پزیشكی‭ ‬تایبه‌تی‭ ‬خۆیشی‭ ‬بوو،‭ ‬به‌هۆی‭ ‬په‌یوه‌ندییان‭ ‬دكتۆر‭ ‬نه‌سره‌ت‭ ‬ئۆتۆمۆبێله‌كه‌ی‭ ‬خۆی‭ ‬ده‌به‌خشێته‌‭ ‬مه‌لا‭ ‬ئه‌فه‌ندی،‭ ‬مه‌لا‭ ‬ئه‌فه‌ندیش‭ ‬داوا‭ ‬له‌‭ ‬دكتۆر‭ ‬نه‌سره‌ت‭ ‬ده‌كات‭ ‬كه‌‭ ‬جەواد‭ ‬بێته‌‭ ‬لای‭ ‬و‭ ‬وه‌ك‭ ‬كوڕێكی‭ ‬خۆی‭ ‬و‭ ‬وه‌ك‭ ‬شوفێرێكیش‭ ‬مامه‌ڵه‌ی‭ ‬له‌گه‌ڵدا‭ ‬ده‌كات،‭ ‬دكتۆریش‭ ‬به‌‭ ‬داواكه‌ی‭ ‬رازی‭ ‬بوو‭. ‬

پاشان‭ ‬جەواد‭ ‬بوو‭ ‬به‌‭ ‬شوفێری‭ ‬مه‌لا‭ ‬ئه‌فه‌ندی‭ ‬و‭ ‬به‌‭ ‬ئۆتۆمبێله‌كه‌وه‌‭ ‬هاتنه‌‭ ‬شاری‭ ‬هه‌ولێر‭ ‬و‭ ‬چوونه‌‭ ‬گه‌ڕه‌كی‭ ‬باداوه‌‭. ‬خه‌ڵكه‌كه‌‭ ‬كه‌‭ ‬چاویان‭ ‬به‌م‭ ‬ده‌عبایه‌‭ ‬كه‌وت،‭ ‬سه‌ریان‭ ‬سوڕما،‭ ‬چونكه‌‭ ‬یه‌كه‌م‭ ‬جار‭ ‬بوو‭ ‬ئۆتۆمبێل‭ ‬ببینن‭. ‬مه‌لا‭ ‬ئه‌فه‌ندی‭ ‬رۆژانه‌‭ ‬به‌م‭ ‬ئۆتۆمبێله‌‭ ‬ده‌هاته‌‭ ‬سه‌را‭ ‬و‭ ‬ده‌چووه‌‭ ‬مزگه‌وتی‭ ‬قه‌ڵا‭. ‬ئه‌گه‌ر‭ ‬والی‭ ‬یان‭ ‬كه‌سایه‌تی‭ ‬و‭ ‬پیاوماقووڵان‭ ‬و‭ ‬به‌رپرسانی‭ ‬وڵات‭ ‬له‌‭ ‬هه‌ر‭ ‬شوێنێك‭ ‬بهاتنایه‌‭ ‬بۆ‭ ‬سه‌ردانی‭ ‬مه‌لا‭ ‬ئه‌فه‌ندی،‭ ‬ئه‌وا‭ ‬جەواد‭ ‬به‌‭ ‬ئۆتۆمبێله‌كه‌‭ ‬ده‌چوو‭ ‬پێشوازیی‭ ‬لێ‭ ‬ده‌كردن،‭ ‬به‌م‭ ‬جۆره‌‭ ‬ئۆتۆمبێله‌كه‌ی‭ ‬مه‌لا‭ ‬ئه‌فه‌ندی‭ ‬یه‌كه‌م‭ ‬ئۆتۆمۆبێل‭ ‬بوو‭ ‬و‭ ‬جەوادیش‭ ‬یه‌كه‌م‭ ‬شوفێری‭ ‬شاری‭ ‬هه‌ولێر‭ ‬بوو‭. ‬

له‌‭ ‬سه‌ردانێكی‭ ‬تری‭ ‬مه‌لا‭ ‬ئه‌فه‌ندی‭ ‬بۆ‭ ‬شاری‭ ‬به‌غدا‭ ‬كه‌‭ ‬تازه‌‭ ‬ئینگلیزه‌كان‭ ‬ئۆتۆمبێلیان‭ ‬هاورده‌ی‭ ‬عێراق‭ ‬ده‌كرد،‭ ‬ئۆتۆمبێله‌كانیش‭ ‬له‌‭ ‬جۆری‭ (‬سترۆیت‭) ‬بوون،‭ ‬مه‌لا‭ ‬ئه‌فه‌ندی‭ ‬ئۆتۆمبێلێكی‭ ‬سترۆیت‭ ‬ده‌كڕێت‭.‬

جارێك‭ ‬سه‌عید‭ ‬قه‌زاز‭ ‬كه‌‭ ‬وه‌زیری‭ ‬ناوخۆی‭ ‬عێراق‭ ‬بوو،‭ ‬له‌گه‌ڵ‭ ‬خێزانه‌كه‌ی‭ ‬سه‌ردانی‭ ‬ماڵی‭ ‬مه‌لا‭ ‬ئه‌فه‌ندی‭ ‬ده‌كا‭ ‬كه‌‭ ‬زۆر‭ ‬دۆستی‭ ‬یه‌كتر‭ ‬بوون‭. ‬له‌م‭ ‬سه‌ردانه‌‭ ‬جه‌واد‭ ‬چاوی‭ ‬به‌‭ (‬ئامینه‌‭)‬ی‭ ‬كچی‭ ‬قه‌زاز‭ ‬ده‌كه‌وێت‭ ‬و‭ ‬ده‌چێته‌‭ ‬لای‭ ‬مه‌لا‭ ‬ئه‌فه‌ندی‭ ‬و‭ ‬پێی‭ ‬ده‌ڵێ‭: ‬سدڵم‭ ‬ئه‌م‭ ‬كچه‌ی‭ ‬گرتووه‌‭ ‬و‭ ‬ده‌مه‌وێ‭ ‬بۆمی‭ ‬بخوازیز،‭ ‬مه‌لا‭ ‬ئه‌فه‌ندییش‭ ‬یه‌كسه‌ر‭ ‬خوازبێنیی‭ ‬ئامینه‌‭ ‬له‌‭ ‬سه‌عید‭ ‬قه‌زاز‭ ‬ده‌كات‭ ‬و‭ ‬ئه‌ویش‭ ‬رازی‭ ‬ده‌بێت‭. ‬

دوای‭ ‬هاوسه‌رگیرییان،‭ ‬جەواد‭ ‬و‭ ‬خێزانه‌كه‌ی‭ ‬ده‌چنه‌‭ ‬قه‌ڵای‭ ‬هه‌ولێر‭ ‬و‭ ‬له‌وێ‭ ‬نیشته‌جێ‭ ‬ده‌بن‭. ‬جەواد‭ ‬و‭ ‬ئامینه‌‭ ‬خان‭ ‬هه‌شت‭ ‬منداڵیان‭ ‬ده‌بێت‭ ‬كه‌‭ ‬پێنجیان‭ ‬كوڕن‭ (‬كه‌مال،‭ ‬ئه‌مجه‌د،‭ ‬بورهان،‭ ‬ره‌فعه‌ت‭ ‬و‭ ‬جه‌وده‌ت‭) ‬كه‌‭ ‬ئێسته‌‭ ‬ته‌نیا‭ ‬ره‌فعه‌تیان‭ ‬له‌‭ ‬ژیاندا‭ ‬ماوه‌،‭ ‬سێ‭ ‬كچیشیان‭ ‬هه‌بوو‭ ‬به‌‭ ‬ناوی‭ (‬مه‌لاحه‌ت‭ ‬و‭ ‬ئه‌یتان‭ ‬و‭ ‬لامیعه‌‭). ‬

تا‭ ‬مه‌لا‭ ‬ئه‌فه‌ندی‭ ‬له‌‭ ‬ژیاندا‭ ‬مابوو،‭ ‬جەواد‭ ‬هه‌ر‭ ‬لای‭ ‬ئه‌و‭ ‬بوو‭ ‬و‭ ‬ئه‌ویش‭ ‬له‌‭ ‬ساڵی‭ ‬1942‭ ‬كۆچی‭ ‬دوایی‭ ‬ده‌كات،‭ ‬پاشان‭ ‬له‌‭ ‬4‭/‬4‭/‬1954دا‭ ‬جەوادیش‭ ‬كۆچی‭ ‬دوایی‭ ‬ده‌كات‭ ‬و‭ ‬ئۆتۆمبێلێكی‭ ‬مۆدێل‭ ‬1937‭ ‬له‌‭ ‬دوای‭ ‬خۆی‭ ‬به‌جێ‭ ‬ده‌هێڵێت‭. ‬دوای‭ ‬ئه‌ویش‭ ‬كوڕه‌كانی‭ ‬ئۆتۆمبێله‌كه‌‭ ‬به‌‭ ‬52‭ ‬دینار‭ ‬ده‌فرۆشنه‌‭ (‬وه‌ستا‭ ‬شێخیل‭) ‬كه‌‭ ‬ده‌كاته‌‭ ‬خاڵی‭ ‬پارێزه‌ر‭ ‬سه‌نعان‭ ‬ئه‌حمه‌د‭ ‬ئاغا‭.‬

لێدوان له‌ ڕێگای فه‌یس بووك

About زريان احمد

Check Also

Lady_Adela

مێژووی هاوچه‌رخ و  چه‌ند لایه‌نێكی تری مێژووی كورد  له‌ دیدی رۆژهه‌ڵاتناسیی بریتانی نیوه‌ی یه‌كه‌می سه‌ده‌ی بیسته‌مه‌وه‌ 

د.سامان حسێن ئه‌م قۆناغه‌ی مێژووی كورد ره‌نگه‌ یه‌كێك بێت له‌و لایه‌نه‌ هه‌ره‌ گرنگانه‌ی، كه‌ له‌ …