Home / ئەمرۆ لەمێژوودا / ئەمڕۆ لە مێژوو دا

ئەمڕۆ لە مێژوو دا

ئەمڕۆ لە مێژوو دا

1460636544205

21 ئه‌بریل
رووداوه‌كان:
753 پ.ز: دروستكردنی شاری رۆما له‌سه‌ر ده‌ستی رومولوس ورموس.
1509: هنری هه‌شته‌م چووه‌ سه‌ر عه‌رشی ئینگلته‌ره‌ دوای وه‌فاتی باوكی (هنری حه‌وته‌م).
1519: هرنان كورتیس گه‌شته‌ شاری (فیراكروز)ی مه‌كسیكی.
1612: توكوگاوا ئییه‌- یاسو بڕیارێكی ده‌ركرد كه‌ ئاینی مه‌سیحی قه‌ده‌غه‌كرد له‌و زه‌ویانه‌ی كه‌ ده‌كه‌ونه‌ ژێر ده‌سه‌ڵاتی یابانه‌وه‌.
1702: سه‌رۆك هۆزی (ئه‌كو) ئه‌سانو ناگانوری هه‌ستا به‌ هه‌وڵی كوشتنی (كیرا یوشیناكا) له‌ قه‌ڵای (ئیدو) كه‌ بووه‌ هۆی سه‌رهه‌ڵدانی ئه‌و رووداوه‌ی كه‌ ناسرابوو به‌ سامورای چل و حه‌وته‌م.
1800: خۆبه‌ده‌سته‌وه‌دانی شۆڕشگێڕانی خه‌ڵكی میسر له‌ شۆڕشی دووه‌می قاهیره‌دا و ئه‌وه‌ش دوای ئه‌وه‌ی كه‌ جه‌نه‌ڕاڵ كلیبه‌ر به‌ مه‌دفه‌عه‌كانی ده‌سه‌ڵاتی گرت به‌سه‌ر قاهیره‌دا و گه‌ڕه‌كه‌كانی سوتاند.
1839: هێزی سوپای عوسمانی له‌ دیجله‌ و فورات په‌ڕینه‌وه‌ و خاكی ژێرده‌ستی هێزی سوپا و ده‌سه‌ڵاتی (محمد علی پاشا) والی میسریان داگیركرد، له‌ئه‌نجامدا هێزه‌كانی سوپای میسر به‌سه‌ركردایه‌تی (ئیبراهیم پاشا)ی كوڕی سه‌ركه‌وتنیان به‌ده‌ست هێنا.
1910: كۆچی دوایی ڕۆماننووسی ولایه‌ته‌ یه‌كگرتووه‌كانی ئه‌مریكا (مارك توین) له‌ ویلایه‌تی كرنكیك، كه‌ له‌دایك بووی مانگی (9/1835)ه‌ له‌ ویلایه‌تی میسوری.
1918: كوشتنی فڕۆكه‌وانی شه‌ڕكه‌ر (مانفردفۆن ریچهوفن) له‌ فه‌ره‌نسه‌ له‌ میانی جه‌نگی دووه‌می جیهانیدا.
1919: یه‌كه‌م شۆڕشی شێخ مه‌حمودی نه‌مر دژی ئینگلیز ده‌ستیپێكرد.
1921: مۆركردنی په‌یماننامه‌ی به‌رشه‌لۆنه‌ی تایبه‌ت به‌ رێكخستنی ئازادی ترانزێت.
1926: بۆ یه‌كه‌م جار له‌مێژووی شاری سلێمانیدا كچانی كورد شان به‌شانی كوڕانی كورد ڕوویان له‌ قوتابخانه‌ كرد.
1926: له‌دایك بوونی شانشینی به‌ریتانیا (ئه‌لیزابێتی) دووه‌م له‌ (له‌نده‌ن) وه‌ له‌ساڵی (1953)دا تاجی پاشایه‌تی له‌سه‌ركرا ناوی ته‌واوی (ئه‌لكسه‌نده‌ر مایا) كچی شانشینی (جۆرجیا)شه‌شه‌م بووه‌، به‌ناوی (لینین)ناوزه‌ند بووه‌.
1934: كۆتایهاتنی بنیاتنانی په‌یكه‌ری (هاچیكو) له‌ گۆڕه‌پانی وێستگه‌ی شیبویا.
1941: ده‌سه‌ڵاتدارانی ئینتیدابی فه‌ره‌نسی له‌ سه‌ر سوریا (تاج الدین الحسنی)یان دانا به‌ سه‌رۆكی ئه‌و وڵاته‌ له‌ ژێر ركێفی ئینتیدابدا.
1960: كردنه‌وه‌ی شاری (به‌رازیلیا) وه‌ك پایته‌ختی به‌ڕازیل له‌سه‌ر ده‌ستی سه‌رۆك (جوسیلینو كوبیچیك).
1961: نه‌ته‌وه‌ یه‌كگرتووه‌كان بڕیارێكی ده‌ركرد به‌ كۆتایی هاتنی ئه‌و رێكه‌وتنه‌ی كه‌ چاودێری (تنجانیقا) كرابوو كه‌ ئێستا له‌ ته‌نزانیایه‌ له‌ ساڵی 1946ز ، و ته‌نجانیقا سه‌ربه‌خۆیی وه‌رگرت له‌ ژێر ركێفی گه‌لانی به‌ریتانیادا.
1961: هه‌وڵدان بۆ له‌ناوبردنی سه‌رۆكی فه‌ره‌نسی (شارل دیگۆل) له‌ كۆده‌تای جه‌زائیردا.
1967: سوپا ده‌سه‌ڵاتی گرته‌ ده‌ست له‌ یۆنان.
1978: مۆركردنی رێكه‌وتننامه‌ی راوكردنی ده‌ریایی یابانی/ سۆڤیه‌تی.
1979: داگیركردنی شاری (نه‌غه‌ده‌) له‌ لایه‌ن هێزه‌كانی حكومه‌تی نوی بۆ یارمه‌تی توركه‌كانی شاری نه‌غه‌ده‌ له‌ دژی كورد و ژماره‌یه‌ك كورد كوژران و ماڵه‌كانیان تاڵانكران.
1981: كۆشكی سپی رایگه‌یاند كه‌ سه‌رۆكی ئه‌مریكی (رونالد ریگن) ره‌زامه‌ندی نواند به‌ فرۆشتنی فڕۆكه‌كانی ئاگاداركردنه‌وه‌ی پێشوه‌خت/ ئه‌واكس به‌ سعودیه‌.
1982: میسر ناوچه‌ی (شرم الشیخ)ی گه‌ڕانده‌وه‌ بۆ ژێر ركێفی خۆی كه‌ به‌شێك بوو له‌ (سینا) له‌ چوارچێوه‌ی رێكه‌وتنی ئاشتی نێوان میسر/ئیسرائیل.
1985: هێزه‌كانی سوپای عێراق هێرشیان كرده‌ سه‌ر گوندی (كه‌په‌نك ره‌ش)ی بناری (قه‌ره‌چوغ)ی قه‌زای (مه‌خمور)ی سه‌ر به‌ پارێزگای هه‌ولێر، له‌ ئه‌نجامدا 8 پێشمه‌رگه‌ی (ی ن ك) شه‌هیدكران، له‌وانه‌ (مه‌جیده‌ سوور) و (ئه‌حمه‌ده‌ سوور) و (د. هه‌مزه‌)بوون.
2003: نوێنه‌ری ئه‌مریكا بۆ كاروباری كارگێڕی عێراقی نوی دوای سه‌دام حسێن  (جی گارنه‌ر) گه‌شته‌ به‌غداد و چه‌ند گه‌ڕه‌كێكی به‌غدادی به‌سه‌ركرده‌وه‌.
2004: ته‌قینه‌وه‌ی فه‌رمانگه‌ی هاتوچۆ له‌ سعودیه‌ كه‌ بووه‌ هۆی وه‌فاتی 4 كه‌س و برینداربوونی 145 كه‌س.
2004: له‌ ئاكامی زنجیره‌یه‌ هێرش بۆسه‌ر چه‌ند بنكه‌یه‌كی پۆلیس له‌ به‌سره‌ (70) كه‌س كوژران و (150) برینداربوون.
2008: تیرۆریستان وێستگه‌ی كاره‌بای شه‌نگاریان ته‌قانده‌وه‌.

له‌دایكبوون:
1652: میشیل رول، زانای فیزیای فه‌ره‌نسی.
1729: ژنه‌ ئیمبراتۆر كاسرینی مه‌زن، ئیمبراتۆری ئیمبراتۆریه‌تی روسی.
1816: چارلوت برونتی، رۆماننوسی ئینگلیزی.
1837: فریدریك بایر، سیاسه‌تمه‌داری دانیماركی و وه‌رگری خه‌ڵاتی نۆبڵی ئاشتی ساڵی 1908ز.
1864: ماكس فیبه‌ر، ئابووریناسی ئه‌ڵمانی.
1882: بیرسی ولیامز بریجمان، زانای فیزیای ئه‌مریكی و وه‌رگری خه‌ڵاتی نۆبڵی فیزیای ساڵی 1946ز.
1889: بول كاریر، زانای كیمیای سویسری و وه‌رگری خه‌ڵاتی نۆبڵی كیمیای ساڵی 1937ز.
1910: فه‌رید ئه‌تره‌ش، گۆرانیبێژی سوری/ میسری.
1915: ئه‌نتۆنی كوین، ئه‌كته‌ری ئه‌مریكی.
1926: شاژنه‌ ئه‌لیزابیسی دووه‌م، شاژنی شانشینی یه‌كگرتوو.
1928: روشدی مه‌هدی، ئه‌كته‌ری ئه‌مریكی.
1933: به‌تریك ئیگناتیۆس زكای یه‌كه‌م عیواس، به‌تریكی ئه‌نتاكیه‌ و هه‌موو خۆرهه‌ڵاتی سریانی ئه‌رسۆزكس.
1934: فاروق سوبحی گه‌یلانی، پارێزه‌ری ئه‌رده‌نی.
1954: جیمس مورسن، ئه‌كته‌ری ئه‌مریكی.
1970: عه‌لا قاسم، ئه‌كته‌ری سوری.
1971: سه‌عد مینه‌، ئه‌كته‌ری سوری.
1973: خورخی دی سیلفا، ئه‌كته‌ری مه‌سكیكی.
1975: براین جی وایت، ئه‌كته‌ری ئه‌مریكی.
1979: جیمس مكافوی، ئه‌كته‌ری ئوسكوتله‌ندی.
1979: توبیاس لیندروس، یاریزانی تۆپی پێی سویدی.

وه‌فات:
1073: ئه‌سكه‌نده‌ری دووه‌م، پاپای كه‌نیسه‌ی رۆمانی كاسۆلیكی.
1142: بیار ئه‌بیلار، نوسه‌ر و فه‌یله‌سوفی فه‌ره‌نسی.
1509: مه‌لیك هنری حه‌وته‌م، مه‌لیكی ئینگلته‌ره‌.
1699: جان راسین، شانۆنوسی فه‌ره‌نسی.
1719: فیلیپ دی لاهیر، زانای فه‌ره‌نسی له‌ بیركاری و زانستی فه‌له‌ك.
1910: مارك توین، نوسه‌ری ئه‌مریكی.
1918: مانفرد فون ریچتهوفن، فڕۆكه‌وانی شه‌ڕكه‌ری ئه‌ڵمانی.
1938: محه‌مه‌د ئیقباڵ، شاعیر و فه‌یله‌سوفی ئیسلامی.
1945: فالته‌ر مودل، سه‌ركرده‌ی سه‌ربازی ئه‌ڵمانی.
1946: جون مینارد كینز، ئابوریناسی ئینگلیزی.
1964: سه‌لاح سه‌رحان، ئه‌كته‌ری میسری.
1965: ئیدوارد فیكتۆر ئه‌بلتۆن، زانای فیزیای ئینگلیزی و وه‌رگی خه‌ڵاتی نۆبڵی فیزیای ساڵی 1947ز.
1971: فرانسوا دوفالیه‌، سه‌رۆكی هایتی.
1986: سه‌لاح جاهین، شاعیر و نیگاركێشی میسری.
1989: ئه‌میره‌ دوكهی، دوا ئه‌میره‌ی ئیمبراتۆریه‌تی كۆریا، له‌ بنكه‌ی سگانگ له‌ كۆشكی چانگدوگ و له‌ ته‌مه‌نی 76 ساڵی، له‌ هونگیرنگ به‌ خاك سپێردرا.
1996: جه‌وهه‌ر دۆداییڤ، سه‌رۆكی چیچان.
1997: سه‌ید مكاوی، ئاوازدانه‌ری میسری.
2010: خوان ئه‌نۆنیۆ سامارانش، حه‌وته‌مین سه‌رۆكی لیژنه‌ی ئۆڵۆمپی نێوده‌وڵه‌تی.

جه‌ژن و بۆنه‌كان:
یادی دامه‌زراندنی شاری رۆما
21 تا 28/ 4 هه‌فته‌ی جیهانی كوتان.

PUKmedia حسێن هه‌ڵه‌بجه‌یی

لێدوان له‌ ڕێگای فه‌یس بووك

About زريان احمد

Check Also

Vintage still life. Vintage compass lies on an ancient world map in 1565.

ئــه‌مڕۆ لـه‌ مــێژوو

ئــه‌مڕۆ لـه‌ مــێژوو هەموو رۆژێک لە ماڵپەرى مێژووى کورد هەموو شتێک بزانە کەوا لەم رۆژە …