Home / ئەمرۆ لەمێژوودا / ئەمڕۆ لەمێژوو دا

ئەمڕۆ لەمێژوو دا

ئەمڕۆ لەمێژوو دا

32554642016_eret

6ی ئه‌بریل

رووداوه‌كان:

1250: هه‌ره‌سهێنانی خاچپه‌رسته‌كان له‌ مه‌نسوره‌ له‌ میسر له‌ میانی هه‌ڵمه‌تی خاچپه‌رستی حه‌وته‌م و به‌دیلگرتنی مه‌لیكی فه‌ره‌نسه‌ لویسی نۆهه‌م.
1814: دورخستنه‌وه‌ی ئیمبراتۆری فه‌ره‌نسی ناپلیۆن پۆناپارت بۆ دوورگه‌ی (ئیلبا) له‌ ده‌ریای سپی ناوه‌ڕاست.
1868: شاری تۆكیۆ بوو به‌ پایته‌ختی یابان.
1890: هێزه‌كانی فه‌ره‌نسه‌ هێرشیان كرده‌ سه‌ر رۆژئاوای سودان و شاری (سیجو)یان داگیركرد.
1896: كردنه‌وه‌ی یه‌كه‌مین خولی یاریه‌ ئۆلۆمپیه‌كان له‌ شاری ئه‌سینای پایته‌ختی یۆنان.
1909: دۆزه‌ره‌وه‌ی ئه‌مریكی (رۆبه‌رت بیری) گه‌شته‌ جه‌مسه‌ری به‌سته‌ڵه‌كی باكور.
1917: ویلایه‌ته‌ یه‌كگرتووه‌كان به‌شداری كرد له‌ جه‌نگی یه‌كه‌می جیهانی.
1919: ده‌سپێكی شۆڕشی (مه‌هاتما گاندی) له‌ هیند.
1920: یارییه‌كانی پێشبڕكێی (ئۆڵۆمپیات) له‌ برۆكسلی پایته‌ختی به‌لجیكا ئه‌نجام دراو به‌رده‌وام بوو تا (12/9)ی هه‌مان ساڵ.
1939: مه‌لیك فه‌یسه‌ڵی دووه‌م بوو به‌ پاشای عێراق.
1955: هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی په‌یماننامه‌ی عیراق –به‌ریتانیا.
1959: حكومه‌تی شۆڕشی نوێی عێراق بڕیارێكی ده‌ركرد به‌ده‌رچوونی عێراق له‌ناوچه‌ی (ئیسترلین) و گۆڕینی هه‌بووه‌كانی عێراقی ئیسترلینی و داهاته‌كانی داهاتووی له‌نه‌وت و زێڕ و دراوی بیانی، كه‌ بووه‌ هۆی هه‌ژاندنی دارایی بازاڕه‌كانی له‌نده‌نی پایته‌ختی به‌ریتانیا.
1970: به‌رپرسی رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌راستی یه‌كیه‌تی سۆڤیه‌ت (بریما كۆڤ) بابه‌تێكی له‌ رۆژنامه‌ی (پراڤدای) زمانحاڵی پارتی كۆمۆنیستی سۆڤیه‌ت بڵاوكرده‌وه‌ و گوتی (كێشه‌ی كورد كۆسپ ده‌خاتاته‌ پێش گۆڕانكاریه‌كان له‌ عێراقی به‌ره‌و چه‌پ كه‌ ئه‌مه‌ش پێویسته‌ له‌سه‌ر پارتی كۆمۆنیست هه‌وڵی چاره‌سه‌ركردنی بدات له‌ عێراقی به‌ره‌و دیموكراسی و سۆشیالیستی له‌ هه‌رێمه‌كه‌دا).
1985: له‌كاتی سه‌ردانی فه‌ڕمی سه‌رۆكی سودان (جه‌عفه‌ر نومێری) بۆ ئه‌مریكا وه‌زیری به‌رگری سودان (عبدالرحمن سوار زه‌هه‌ب) هه‌ڵسا به‌كوده‌تایه‌كی سه‌ربازی به‌ لاوه‌نانی سه‌ره‌ك كۆمار و هه‌مان كات خۆی كرده‌ سه‌ره‌ك كۆماری سودان.
1991: ئه‌نجومه‌نی ئاسایشی نێوده‌وڵه‌تی له‌ بڕیارێكیدا ئاگاداری رژێمی به‌عسی كرد به‌ په‌لامارنه‌دانی گه‌لانی عێراق به‌تایبه‌تی گه‌لی كورد و داوای كرد ڕێگه‌ به‌ راگه‌یاندنه‌كانی پیاوانی مرۆیی بدات بۆ یارمه‌تیدانی گه‌لی كورد.
1992: وڵاتانی كۆمه‌ڵه‌ی ئه‌وروپی دانینا به‌ سه‌ربه‌خۆیی بۆسنه‌ و هه‌رسك.
1994: سه‌ره‌تای جه‌نگی ره‌گه‌زپه‌رستی له‌ رواندا كاتێك توندڕه‌وه‌كان فڕۆكه‌یه‌كیان خسته‌ خواره‌وه‌.
1994: سه‌رۆكه‌كانی كۆماری ڕواندا و بۆره‌ندی (هابیاری ونتابامیرا) له‌كاره‌ساتی كه‌وتنه‌ خواره‌وه‌ی فڕۆكه‌ تایبه‌تیه‌كه‌یان گیانیان له‌ده‌ستدا، ئه‌م كاره‌ش له‌لایه‌ن هێزه‌كانی تیره‌ی (هۆتۆ) ئه‌نجامدرا.
1998: پاكستان موشه‌كێكی تاقیكرده‌وه‌ كه‌ ناوه‌ند هاوێژ بوو كه‌ توانای هه‌بوو بگاته‌ خاكی هیندستان.
2000: (نه‌واز شه‌ریف)ی سه‌ره‌ك وه‌زیرانی پاكستان زیندانی كرا به‌ده‌ستی فه‌رمانڕه‌وای سه‌ربازی (په‌روێز موشه‌ره‌ف).
2003: دوو فڕۆكه‌ی ئه‌مریكی به‌هه‌ڵه‌ هێزه‌كانی پێشمه‌رگه‌ و كۆماندۆی ئه‌مریكی له‌به‌ره‌ی موسڵ بۆردومانكرد، بووه‌ هۆی كوژرانی 18پێشمه‌رگه‌ و برینداربوونی 45ی تر، شایانی باسه‌ له‌نێو كوژراواندا یه‌كێكیان وه‌جید بارزانی بوو برای مه‌سعود بارزانی.
2003: رزگاركردنی دومیز و عه‌ین سوفنی له‌لایه‌ن هێزی پێشمه‌رگه‌ و ئه‌مریكیه‌كانه‌وه‌.
2004: كوژرانی 12سه‌ربازی ئه‌مریكی له‌ روومادی.
2005: (سێر ئه‌لبیر) ئیمارتی گرته‌ده‌ست له‌ موناكۆ دوای وه‌فاتی باوكی ئه‌میر رینیه‌ی سێهه‌م، و ئه‌میش نازناوی ئه‌میر ئه‌لبیری دووه‌می وه‌رگرت، ئه‌م بنه‌ماڵه‌یه‌ زیاد له‌ (700)ساڵ سه‌ركردایه‌تی مۆناكۆ ده‌كه‌ن له‌سه‌ر ئه‌وناوچه‌ بچوكه‌ كه‌ ڕووبه‌ری (460)كم چوارگۆشه‌یه‌ و ژماره‌ی دانیشتوانی (50000)كه‌سه‌.
2005: هه‌ڵبژاردنی سه‌ركرده‌ی كورد جه‌لال تاڵه‌بانی به‌ سه‌ركۆماری عێراق و ئه‌وه‌ش بۆ ماوه‌ی ئینتیقالی هه‌تا دانانی ده‌ستوری نوی و ئه‌نجامدانی هه‌ڵبژاردنی په‌رله‌مانی.
2006: سه‌ره‌ك وه‌زیرانی به‌ریتانیا (تۆنی بلێر) و (بێرتن نه‌هێرنی) ئیرله‌ندی په‌رده‌یان له‌سه‌ر نه‌خشه‌ی زیندوكردنه‌وه‌ی رێكه‌وتنی پێكهێنانی حكومه‌تی هه‌رێمی ئیرله‌ندای باكور لادا.
2008: مانگرتنی گشتی له‌ میسر دژی به‌رزبوونه‌وه‌ی نرخ و گه‌نده‌ڵی كه‌ بووه‌ هۆی ده‌ستگیركردنی ژماره‌یه‌ك له‌ خۆپیشانده‌ران و روودانی كاری پشێوی له‌ شاری (المحله‌ الكبری).
2009: زه‌مینله‌رزه‌یه‌ك دای له‌ شاری (لاكویلا) له‌ هه‌رێمی (ئه‌بروتسو) له‌ ناوه‌ڕاستی ئیتالیا به‌ هێزی 6،4 به‌ پێوه‌ری رێخته‌ر كه‌ بووه‌ هۆی وه‌فاتی 150 كه‌س و برینداربوونی 1500كه‌س.
2010: په‌رله‌مانی فه‌ره‌نسه‌ بڕیاریدا له‌ 11ی مانگی داهاتوودا بڕیاری قه‌ده‌غه‌كردنی په‌چه‌ ده‌ربكات له‌ وڵاتدا.
2010: زنجیره‌یه‌ك ته‌قینه‌وه‌ی تیرۆرستی به‌غدای هه‌ژاند و له‌ئه‌نجامی  8ته‌قینه‌وه‌دا زیاتر له‌ 60 كوژراو و 160 برینداری لێكه‌وته‌وه‌.
2010: سه‌ره‌ك وه‌زیرانی به‌ریتانیا (جۆرجون براون) داوای له‌ شاژن ئه‌لیزابسی دووه‌م كرد كه‌ په‌رله‌مان هه‌ڵبوه‌شێنێته‌وه‌ بۆ ئاماده‌كاری ئه‌نجامدانی هه‌ڵبژاردنی گشتی.

له‌دایكبوون:
1483: رفائیل، نیگاركێش و په‌یكه‌رتاشی ئیتالی.
1812: ئه‌لكسه‌نده‌ر هیرزن، نوسه‌ری روسی.
1911: فیودور لینن، زانای كیمیای زینده‌یی ئه‌ڵمانی و وه‌رگری خه‌ڵاتی نۆبڵی پزیشكی ساڵی 1964ز.
1920: ئیدموند فیشه‌ر، زانای كیمیای زینده‌یی سویسری و وه‌رگری خه‌ڵاتی نۆبڵی پزیشكی ساڵی 1992ز.
1928: جیمس واتسۆن، زانای ئه‌مریكی له‌ زانستی بۆماوه‌ و وه‌رگری خه‌ڵاتی نۆبڵی پزیشكی ساڵی 1962ز.
1937: بیلی دی ویلیامز، ئه‌كته‌ری ئه‌مریكی.
1941: جۆرج زامفیر، مۆسیقاری رۆمانی.
1949: هورست شتورمر، زانای فیزیای ئه‌ڵمانی و وه‌رگری خه‌ڵاتی نۆبڵی فیزیای ساڵی 1998ز.
1956: عه‌بدولره‌حمان ره‌قراق، ئه‌كته‌ری سعودی.
1963: رافاییل كوریا، سه‌رۆكی ئیكوادۆر.
1969: بول رود، ئه‌كته‌ری ئه‌مریكی.
1969: جاسم عه‌باس، ئه‌كته‌ری كوێتی.
1974: رۆبه‌رت كوفاتش، یاریزانی تۆپی پێی كرواتی.
1974: كارلا بیترسۆن، ژنه‌ ئه‌كته‌ری ئه‌رجه‌نتینی.
1975: زاك براف، ئه‌كته‌ری ئه‌مریكی.
1981: دریعان دریعان، ئه‌كته‌ری سعودی.
1989: سامر شوعه‌یبی، ئه‌كته‌ری كوێتی.

وه‌فات:
1199: مه‌لیك ریچاردی یه‌كه‌م، مه‌لیكی ئینگلته‌ره‌.
1520: رافائیل، نیگاركێش و په‌یكه‌رتاشی ئیتالی.
1528: ئه‌لبرشت دورر، نیگاركێشی ئه‌ڵمانی.
1961: جول بوردیه‌، پزیشكی به‌لجیكی و وه‌رگری خه‌ڵاتی نۆبڵی پزیشكی ساڵی 1919ز.
1971: ئیجور سترافینسكی، مۆسیقاری ئیتالی.
1981: محه‌مه‌د ئه‌مین كاردۆخی، شاعیری كورد، له‌ سلێمانی.
1992: ئیسحاق عه‌زیمۆف، دانه‌ری ئه‌مریكی.
1993: محه‌مه‌د ناسر داتۆسیتارۆ، ئه‌ندامی ئه‌نجومه‌نی دامه‌زرێنه‌ری (رابیته‌ی ئیسلامی جیهانی) و سه‌رۆكی (ئه‌نجومه‌نی باڵای بانگه‌وازی ئیسلامی ئه‌نده‌لوسی).
2000: حه‌بیب بورقێبه‌، سه‌رۆكی تونسی.
2005: ئه‌میر رینیه‌ی سێهه‌م، ئه‌میری موناكۆ.
2007: هونه‌رمه‌ند (سه‌میره‌ عه‌بدۆك) له‌ ئه‌ڵمانیا.
2009: عه‌بود عه‌بدولعال، مۆسیقاری لوبنانی.
2011: زیائه‌دین داوود، سیاسه‌تمه‌داری میسری.

جه‌ژن و بۆنه‌كان:
رۆژی رێكخستنی كه‌نیسه‌ یه‌سوع بۆ قه‌دیسانی رۆژانی كۆتایی له‌ لایه‌ن جۆزیف سمیس.
رۆژی له‌دایكبوونی یه‌سوع له‌ زۆربه‌ی كه‌نیسه‌كان.

PUKmedia ئا/ حسێن هه‌ڵه‌بجه‌یی

لێدوان له‌ ڕێگای فه‌یس بووك

About زريان احمد

Check Also

Vintage still life. Vintage compass lies on an ancient world map in 1565.

ئــه‌مڕۆ لـه‌ مــێژوو

ئــه‌مڕۆ لـه‌ مــێژوو هەموو رۆژێک لە ماڵپەرى مێژووى کورد هەموو شتێک بزانە کەوا لەم رۆژە …