Home / ئەمرۆ لەمێژوودا / ئــه‌مــڕۆ لــه‌ مــێژوودا

ئــه‌مــڕۆ لــه‌ مــێژوودا

465853132016_jkfyjkhyfi

31/3/2016

.
31ی مارس
رووداوه‌كان:
1492: شاژنی ئیسپانیا ئه‌لیزابیسی یه‌كه‌م به‌یاننامه‌یه‌كی سوری ده‌ركرد، كه‌ به‌ پێی ئه‌وه‌ پێویسته‌ هه‌موو په‌نابه‌ره‌ موسڵمان و جوله‌كه‌كان كه‌ ژماره‌یان 150 هه‌زار كه‌سه‌ ببن به‌ مه‌سیحی یان به‌ یه‌كجاری ئه‌سپانیا به‌جێ بهێڵن.
1614: كۆچی دوایی نیگاركێشی ئیسپانی (دۆمه‌نیكۆ گریكۆ).
1816: پاشا كۆره‌ قه‌ڵای (هه‌ركیلا)ی برادۆستیه‌كانی داگیركرد، كه‌ (محمد به‌گی سه‌لیم خان به‌گی برادۆستی) سه‌رۆكیان بوو.
1866: هیچزی ده‌ریایی پاشایی ئیسپانی به‌نده‌ری (فالباریوس)ی له‌ چیلی بۆردومان كرد.
1889: كردنه‌وه‌ی فه‌ڕمی بورجی ئیڤڵ.
1909: ده‌ستكردن به‌ بنیاتنانی كه‌شتی به‌ناوبانگی تایتانیك.
1917: ویلایه‌ته‌ یه‌كگرتووه‌كانی ئه‌مریكا ده‌ستی گرته‌وه‌ به‌سه‌ر دوورگه‌كانی هیندی خۆرئاوای دانیماركی دوای پێدانی 25 ملیۆن دۆلار به‌ دانیمارك و پاشان ناوی گۆڕیه‌وه‌ بۆ دوورگه‌كانی عه‌زاری ئه‌مریكی.
1918: كارپێكردن به‌كاتی هاوینه‌ له‌لایه‌ن ئیداره‌ی حكومه‌تی ئه‌مریكا په‌سه‌ند كراو كاری جێبه‌جێكردنیشی هه‌رله‌وێ ئه‌نجامدرا.
1921: دروستكردنی چه‌كی ئاسمانی پاشایه‌تی ئوستورالی.
1927: به‌رپابوونی شه‌ڕی نێوان كورد و تورك له‌ناوچه‌ی (به‌دلیس) له‌ئه‌نجامدا چه‌كداره‌كانی كورد سه‌ركه‌وتنیان به‌ده‌ست هێنا.
1931: زه‌مینله‌رزه‌یه‌كی وێرانكه‌ر دای له‌ شاری ماناگوای پایته‌ختی نیكاراگوا كه‌ بووه‌ هۆی وێرانكردنی و تیاچوونی 3000كه‌س.
1934: دامه‌زراندنی حیزبی شیوعی عێراق له‌لایه‌ن (یوسف سه‌لمان) ــــفه‌هه‌دـــــ له‌به‌غداد.
1947: له‌سێداره‌دانی پێشه‌وا (قازی محمد) دامه‌زرێنه‌ری كۆماری مهاباد و هه‌ڤاڵانی له‌ گۆڕه‌پانی (چوارچرا)ی ناوه‌ڕاستی شاری (مهاباد).
1962: كۆده‌تایه‌كی شكستخواردووه‌ له‌ سوریا به‌ سه‌رۆكایه‌تی یه‌كێك له‌ سه‌ركرده‌كانی (الناسرین) له‌ حه‌له‌ب.
1979: پاشه‌كشه‌ی دوا سه‌ربازی به‌ریتانی له‌ دوورگه‌ی مالته‌، و راگه‌یاندنی سه‌ربه‌خۆیی دوورگه‌كه‌.
1991: جۆرجیه‌كان ده‌نگیاندا له‌ به‌رچه‌وه‌ندی جیابوونه‌وه‌ی جۆرجیا له‌ یه‌كیه‌تی سۆڤیه‌ت.
1991: داگیركردنی شاری هه‌ولێر و ده‌وروبه‌ری.
1991: دامه‌زراندنی كۆمه‌ڵه‌ی هونه‌رمه‌ندانی كوردستان.
1994: گه‌شه‌كردنی مرۆڤ: گۆڤاری (نیچه‌ر) وێنه‌ی یه‌كه‌مین كه‌لله‌ی مێشكی ته‌واوی (ئوسته‌ر وبیسیكۆس ئه‌فارینیس)ی بڵاوكرده‌وه‌.
2004: له‌شارۆچكه‌ی (حه‌دیسه‌) پێنج سه‌ربازی ئه‌مریكی كوژران.
2008: دادگای ده‌ستوری توركیا گفتوگۆ بۆ قه‌ده‌غه‌كردنی حیزبی داد و گه‌شه‌پێدانی ده‌سه‌ڵاتدار په‌سه‌ند ده‌كات.
2008: كرنفرانسێك له‌سه‌ر جینۆسایدی كورد له‌شاری (مولیسۆن) له‌ فه‌ره‌نسه‌ سازكرا.
2008: له‌ ئه‌نجامی هه‌ڵمه‌تێكی ئاسمانی ئه‌مریكادا له‌به‌غدای پایته‌ختی عێراقی فیدراڵ (41)كه‌س كوژران.
2009: ده‌سپێكی كشانه‌وه‌ی هیچزه‌كانی به‌ریتانیا به‌ فه‌ڕمی له‌ عێراق دوای 6 ساڵ بوونیان ل باشوری عێراق.
2014: سه‌ره‌ك وه‌زیرانی فه‌ره‌نسه‌ جان مارك ئیرولت ده‌ستی له‌ پۆسته‌كه‌ی كێشایه‌وه‌ دوای پاشه‌كشه‌یه‌كی گه‌وره‌ی حیزبی سۆشیالیستی حوكمڕان له‌ هه‌لچبژاردنه‌كانی شاره‌وانیدا له‌به‌رده‌م حیزبه‌ راسته‌كان و به‌ناوبانگترینیان (یه‌كیه‌تی له‌ پێناوی بزاڤی میللی) و دانانی وه‌زیری ناوخۆ مانوال فالس به‌ سه‌ره‌ك وه‌زیران.
2014: وه‌فاتی نزیكه‌ی 70 كه‌س له‌ بلاوبوونه‌وه‌ی په‌تای (ئیبولا) له‌ خۆرئاوای ئه‌فریقیا.

له‌دایكبوون:
1519: مه‌لیك هنری دووه‌م، مه‌لیكی فه‌ره‌نسه‌.
1596: رینیه‌ دیكارت، فه‌یله‌سوفی فه‌ره‌نسی.
1732: جوزیف هایدن، مۆسیقاری نه‌مساوی.
1819: ئه‌میر شلودفیگ، راوێژكاری ئه‌ڵمانی.
1841: ئه‌حمه‌د عه‌رابی، سه‌ركرده‌ی میسری.
1872: ئه‌لكساندرو كولونتای، سیاسه‌تمه‌داری سۆڤیه‌تی.
1893: محمد ێبری ڕبو علم، پارێزه‌ر و سیاسه‌تمه‌داری میسری.
1890: ویلیه‌م لورنس براگ، زانای فیزیای یابانی و وه‌رگری خه‌لاتی نۆبڵی فیزیای ساڵی 1915ز.
1906: شینیچیرۆ توموناگا، زانای فیزیای یابانی و وه‌رگری خه‌ڵاتی نۆبڵی فیزیای ساڵی 1965ز.
1914: ئه‌كتافیو باس، ئه‌دیبی مه‌كسیكی و وه‌رگری خه‌ڵاتی نۆبڵی مه‌كسیكی ساڵی 1990ز.
1927: فلادیمیر ئیلیوشن، فڕۆكه‌وانی تاقیكاری روسی.
1931: عومه‌ر حه‌جۆ، ئه‌كته‌ری سوری.
1934: كارلو روبیا، زانای فیزیای ئیتالی و وه‌رگری خه‌لاتی نۆبڵی فیزیای ساڵی 1984ز.
1939: زفیاد جامساخوردیا، یه‌كه‌مین سه‌رۆكی جۆرجیا.
1941: لویس ئیگنار، ده‌رمانسازی ئه‌مریكی و وه‌رگری خه‌ڵاتی بۆڵی پزیشكی ساڵی 1998ز.
1943: كریستۆفه‌ر واكن، ئه‌كته‌ری ئه‌مریكی.
1948: ئال جور، جێگری سه‌رۆكی ویلایه‌ته‌ یه‌كگرتووه‌كان له‌ ساڵی 1993ز بۆ 2001ز، و وه‌رگری خه‌لاتی نۆبڵی ئاشتی ساڵی 2007ز.
1963: عزه‌ البحیره‌، ژنه‌ ئه‌كته‌ری سوری.
1969: نیامكو سابونی، سیاسه‌تمه‌داری سویدی.
1971: ئیوان مكریگور، ئه‌كته‌ری ئوسكوتله‌ندی.
1977: محمد القس، ئه‌كته‌ری سوری.
1982: تال بن حاییم، یاریزانی تۆپی پێی ئیسرائیلی.
1982: فیلیپ مه‌كسیس، یاریزانی تۆپی پێی فه‌ره‌نسی.
1988: هوگان ئیبراهیم، یاریزانی تۆپی پێی ئینگلیزی.
1989: شه‌یماْ  جوناحی، ژنه‌ ئه‌كته‌ری به‌حره‌ینی.

وه‌فات:
1547: مه‌لیك فرانسوای یه‌كه‌م، مه‌لیكی فه‌ره‌نسه‌.
1567: فیلیپی یه‌كه‌م، لاندگراف هسن، رائیدی چاكسازی برۆتستانتی.
1727: ئیسحاق نیوتن، زانای بیركاری و فیزیای ئینگلیزی و دۆزه‌ره‌وه‌ی هێزی راكێشان.
1837: جون كونستابل، نیگاركێشی ئینگلیزی.
1917: ئیمیل فون بهرنگ، پزیشكی ئه‌ڵمانی و وه‌رگری خه‌لاتی نۆبڵی پزیشكی ساڵی 1901ز.
1945: هانس فیشه‌ر، زانای كیمیای ئه‌ندامی ئه‌ڵمانی و وه‌رگری خه‌ڵاتی نۆبڵی كیمیای ساڵی 1930ز.
1974: كارل هوهمان، یاریزان و راهێنه‌ری تۆپی پیێی ئه‌ڵمانی.
1978: چارلز بست، زانای پزیشكی كه‌نه‌دی و به‌شدار له‌ دۆزینه‌وه‌ی هۆرمۆنی ئه‌نسۆلین.
1986: جیری پاریس، ئه‌كته‌ری ئه‌مریكی.
1995: سیلینا، ژنه‌ گۆرانیبێی مه‌كسیكی/ئه‌مریكی.
2001: كلیفورد شال، زانای فیزیای ئه‌مریكی و وه‌رگری خه‌لاتی نۆبڵی كیمیای ساڵی 1994ز.
2009: سلگان الشاعر، ئه‌كته‌ری و شاعیری ئیماراتی.
2012: سید عبدالكریم، ئه‌كته‌ری میسری.

جه‌ژن و بۆنه‌كان:
رۆژی ئازادی له‌ ماڵته‌.
رۆژی یادی مه‌لیك رامای سێیه‌م له‌ تایله‌ند.
رۆژی جیۆلۆجیه‌كان له‌ یه‌كیه‌تی سۆڤیه‌ت.
رۆژی گواستنه‌وه‌ له‌ دورگه‌كانی عه‌زرای ئه‌مریكی.

PUKmedia ئا/ حسێن هه‌ڵه‌بجه‌یی

لێدوان له‌ ڕێگای فه‌یس بووك

About didar othman

Check Also

Vintage still life. Vintage compass lies on an ancient world map in 1565.

ئــه‌مڕۆ لـه‌ مــێژوو

ئــه‌مڕۆ لـه‌ مــێژوو هەموو رۆژێک لە ماڵپەرى مێژووى کورد هەموو شتێک بزانە کەوا لەم رۆژە …