Home / بەشی مێژووی كورد / دەوڵەتی کوردی لەدیدی مێژووەوە

دەوڵەتی کوردی لەدیدی مێژووەوە

دەوڵەتی کوردی لەدیدی مێژووەوە

1458231857527

نوسینی:کەیوان ئازاد

ماوه‌ی‭ ‬چه‌ند‭ ‬ساڵێكه‌‭ ‬زۆر‭ ‬به‌گه‌رمی‭ ‬قسه‌‭ ‬و‭ ‬باس‭ ‬له‌سه‌ر‭ (‬ده‌وڵه‌تى‭ ‬كوردی‭) ‬یان‭ ‬ڕاستتر‭ ‬بڵێین‭ (‬ده‌وڵه‌تى‭ ‬كوردستان‭) ‬ده‌كرێت‭. ‬ئه‌و‭ ‬بابه‌ته‌ی‭ ‬سه‌رنجی‭ ‬زۆرێك‭ ‬له‌‭ ‬كۆمه‌ڵانى‭ ‬خه‌ڵك‭ ‬و‭ ‬ناوه‌نده‌‭ ‬حزبی‭ ‬و‭ ‬حكوومی‭ ‬و‭ ‬ته‌نانه‌ت‭ ‬ڕێكخراوه‌‭ ‬ناحكوومییه‌كانیشی‭ ‬بۆ‭ ‬لای‭ ‬خۆی‭ ‬ڕاكێشاوه‌‭. ‬ده‌وڵه‌تێك‭ ‬بۆ‭ ‬نه‌ته‌وه‌یه‌كی‭ ‬داگیركراوی‭ ‬دابه‌شكراو‭ ‬په‌رته‌وازه‌،‭ ‬كه‌‭ ‬دوای‭ (‬پێنج‭ ‬هه‌زار‭) ‬ساڵ‭ ‬بوون،‭ ‬تا‭ ‬ئێستاش‭ ‬به‌‭ ‬عه‌زره‌ته‌وه‌‭ ‬چاوه‌ڕوانی‭ ‬ده‌كه‌ن؟

‭(‬ده‌وڵه‌ت‭) ‬ئه‌و‭ ‬چوارچێوه‌‭ ‬سیاسی‭ ‬و‭ ‬یاساییه‌یه‌،‭ ‬كه‌‭ ‬فه‌رمانڕه‌وایه‌تیى‭ ‬گه‌لێك‭ ‬له‌ناو‭ ‬خاكێكدا‭ ‬ده‌كات‭. ‬ئه‌مه‌و‭ ‬ده‌بێته‌‭ ‬پشتیوانى‭ ‬هاووڵاتییه‌كانی،‭ ‬تا‭ ‬مافه‌كانیان‭ ‬بپارێزێت‭ ‬و‭ ‬به‌رگرى‭ ‬له‌‭ ‬به‌رژه‌وه‌ندییه‌كانیان‭ ‬بكات‭. ‬هه‌روه‌ها‭ ‬ده‌كرێت‭ ‬له‌‭ ‬ده‌وڵه‌تدا‭ ‬چه‌ندین‭ ‬نه‌ته‌وه‌‭ ‬و‭ ‬ئایین‭ ‬و‭ ‬ئایینزا‭ ‬هه‌بێت،‭ ‬هه‌ر‭ ‬وه‌ك‭ ‬ئه‌وه‌ی‭ ‬ده‌كرێت‭ ‬ده‌وڵه‌تیش‭ ‬بۆ‭ ‬یه‌ك‭ ‬نه‌ته‌وه‌‭ ‬بنیات‭ ‬بنرێت‭. ‬له‌‭ ‬هه‌ردوو‭ ‬باره‌كه‌شدا‭ ‬ده‌وڵه‌ت‭ ‬كاری‭ ‬یاسایی‭ ‬و‭ ‬سیاسیی‭ ‬خۆی‭ ‬ده‌كات‭ ‬و‭ ‬به‌‭ ‬بوونى‭ ‬خه‌ڵك‭ ‬و‭ ‬سنوور‭ ‬و‭ ‬پایته‌خت‭ ‬و‭ ‬ئاڵا‭ ‬و‭ ‬دروشم،‭ ‬به‌رگرى‭ ‬له‌‭ ‬سه‌روه‌رییه‌كانی‭ ‬و‭ ‬پێكهاته‌كانی‭ ‬ناوه‌وه‌ی‭ ‬ده‌كات‭. ‬

له‌مه‌وه‌‭ ‬ئێمه‌ى‭ ‬كورد،‭ ‬كه‌‭ ‬تا‭ ‬ئیمڕۆ‭ ‬مافه‌كانمان‭ ‬زه‌وت‭ ‬كراوه‌‭ ‬و‭ ‬له‌‭ ‬خاكی‭ ‬ڕه‌سه‌ن‭ ‬و‭ ‬مێژوویی‭ ‬خۆماندا‭ ‬داگیر‭ ‬و‭ ‬دابه‌شكراوین،‭ ‬هۆكاره‌كه‌ی‭ ‬ئه‌وه‌یه‌‭ (‬ده‌وڵه‌تێكى‭ ‬سه‌ربه‌خۆمان‭ ‬نییه‌‭!). ‬كه‌واته‌‭ ‬ده‌بێت‭ ‬سه‌رجه‌م‭ ‬ڕاى‭ ‬گشتیى‭ ‬كوردى‭ ‬له‌سه‌ر‭ ‬ئه‌وه‌‭ ‬كۆك‭ ‬بن،‭ ‬كه‌‭ ‬هه‌وڵدان‭ ‬و‭ ‬گه‌یشتن‭ ‬به‌و‭ ‬ده‌وڵه‌ته‌‭ ‬پێویستییه‌كى‭ ‬مێژوویى‭ ‬و‭ ‬نیشتمانی‭ ‬و‭ ‬نه‌ته‌وه‌ییه‌‭ ‬و‭ ‬پێویسته‌‭ ‬بكرێته‌‭ ‬واقیع‭ ‬و‭ ‬هیچ‭ ‬ده‌سته‌‭ ‬و‭ ‬تاقمێكى‭ ‬كوردى‭ ‬خۆى‭ ‬لێ‭ ‬لانه‌دات؟‭ ‬دیاره‌‭ ‬ئه‌زموونه‌كانى‭ ‬ڕابردووى‭ ‬نه‌ته‌وه‌كه‌مان‭ ‬ئه‌وه‌شیان‭ ‬سه‌لماندوه‌،‭ ‬كه‌‭ ‬بوونى‭ ‬ده‌وڵه‌تێك‭ ‬له‌‭ ‬كوردستان،‭ ‬پێویستییه‌كى‭ ‬مێژوویی‭ ‬بووه‌‭ ‬و‭ ‬ده‌بێت‭ ‬بخرێته‌‭ ‬سه‌ر‭ ‬ئه‌رزى‭ ‬واقیع‭. ‬به‌و‭ ‬مه‌رجه‌ى‭ ‬سوود‭ ‬له‌‭ ‬ئه‌زموونه‌كانى‭ ‬ڕابردوو‭ ‬وه‌ربگیرێت‭ ‬و‭ ‬ڕه‌چاوى‭ ‬بارودۆخى‭ ‬ڕۆژگارى‭ ‬ئیمڕۆی‭ ‬ناوچه‌كه‌ش‭ ‬بكرێت‭. ‬نابێت‭ ‬ئه‌وه‌ش‭ ‬نادیده‌‭ ‬بگرین،‭ ‬كه‌‭ ‬ئێمه‌ی‭ ‬كورد‭ ‬له‌‭ ‬مێژوودا‭ ‬خاوه‌نى‭ ‬چه‌ندین‭ ‬میرنشین‭ ‬و‭ ‬ده‌سه‌ڵاتى‭ ‬خۆجێیه‌تى‭ ‬بووین‭ ‬و‭ ‬هه‌ریه‌ك‭ ‬له‌وان‭ ‬نوێنه‌رایه‌تیى‭ ‬ده‌سه‌ڵاتى‭ ‬سیاسه‌تى‭ ‬كوردیان‭ ‬له‌‭ ‬ناوچه‌یه‌ك‭ ‬و‭ ‬قۆناغێكی‭ ‬دیاریكراودا‭ ‬كردووه‌،‭ ‬بێ‭ ‬ئه‌وه‌ى‭ ‬بتوانن‭ ‬خۆیان‭ ‬له‌‭ ‬یه‌ك‭ ‬ده‌سه‌ڵاتى‭ ‬سیاسیدا‭ ‬ببیننه‌وه‌،‭ ‬چونكه‌‭ ‬هه‌ریه‌كه‌یان‭ ‬هه‌وڵى‭ ‬فراوانبوونى‭ ‬ده‌سه‌ڵاتى‭ ‬خۆیان‭ ‬له‌سه‌ر‭ ‬حیسابى‭ ‬میرنشینه‌كه‌ى‭ ‬به‌رامبه‌ری‭ ‬ده‌دا‭. ‬به‌ڕاده‌یه‌ك‭ ‬ئه‌گه‌ر‭ ‬بۆ‭ ‬لێدانى‭ ‬به‌رامبه‌ره‌كه‌ى‭ ‬په‌ناى‭ ‬بۆ‭ ‬داگیركه‌رانى‭ ‬كوردستانیش‭ ‬بردبێت‭! ‬دیاره‌‭ ‬ئه‌و‭ ‬كاره‌ش‭ ‬له‌‭ ‬به‌رژه‌وه‌ندیى‭ ‬ئه‌و‭ ‬هێزه‌‭ ‬داگیركاریانه‌دا‭ ‬بوو،‭ ‬تا‭ ‬ئه‌و‭ ‬ده‌سه‌ڵاته‌‭ ‬كوردییانه‌‭ ‬به‌و‭ ‬شه‌ڕه‌‭ ‬ناوخۆییانه‌یانه‌وه‌‭ ‬سه‌رقاڵ‭ ‬بكه‌ن‭ ‬و‭ ‬بواریان‭ ‬نه‌ده‌ن‭ ‬له‌سه‌ر‭ ‬پێى‭ ‬خۆیان‭ ‬بوه‌ستن‭. ‬له‌م‭ ‬بواره‌شدا‭ ‬سه‌رچاوه‌‭ ‬مێژووییه‌كان‭ ‬ئاماژه‌‭ ‬به‌‭ ‬ململانێى‭ ‬نێوان‭ ‬میرنشینه‌كانى‭ (‬كۆردۆێنى‭ ‬و‭  ‬ئه‌دیابێنى‭ ‬و‭ ‬ئاوسروێنێ‭ ‬و‭ …‬تاد‭) ‬ده‌كه‌ن‭ ‬له‌‭ ‬قۆناغى‭ ‬مێژووى‭ ‬كۆن‭ ‬و‭ ‬ململانێى‭ ‬نێوان‭ ‬میرنشینه‌كانى‭ (‬حه‌سنه‌وه‌ی،‭ ‬عه‌ننازی،‭ ‬شه‌دادى،‭ ‬دۆسته‌كی،‭…‬تاد‭) ‬ده‌كه‌ن،‭ ‬له‌‭ ‬قۆناغی‭ ‬مێژووی‭ ‬ناوه‌ڕاستدا‭. ‬له‌‭ ‬قۆناغى‭ ‬مێژووى‭ ‬نوێشدا‭ ‬ململانێى‭ ‬نێوان‭ ‬میرنشینه‌كانى‭ (‬ئه‌رده‌ڵان،‭ ‬بابان،‭ ‬سۆران،‭ ‬بادینان،‭ ‬بۆتان‭) ‬له‌سه‌ر‭ ‬ده‌سه‌ڵاتدارێتیی‭ ‬كوردستان،‭ ‬مشتێكى‭ ‬نموونه‌ى‭ ‬خه‌روارێكى‭ ‬ڕاستییه‌كانمانن،‭ ‬كه‌‭ ‬ته‌نیا‭ ‬هێزه‌‭ ‬داگیركه‌ره‌كانى‭ ‬كوردستان‭ ‬له‌‭ ‬به‌رى‭ ‬ئه‌و‭ ‬ململانێیه‌یان‭ ‬خوارد‭ ‬و‭ ‬به‌‭ ‬زیانى‭ ‬كورد‭ ‬و‭ ‬دابه‌ش‭ ‬و‭ ‬داگیركردنى‭ ‬خاكه‌كه‌ى‭ ‬دوایی‭ ‬هات‭! ‬ئه‌مه‌‭ ‬و‭ ‬وایان‭ ‬له‌‭ ‬كورد‭ ‬و‭ ‬میرنشینه‌كانی‭ ‬گه‌یاند،‭ ‬كه‌‭ ‬سروشتى‭ ‬جوگرافیى‭ ‬كوردستان‭ ‬و‭ ‬دابه‌شبوونى‭ ‬كورد‭ ‬بۆ‭ ‬چه‌ند‭ ‬ئایین‭ ‬و‭ ‬ئایینزا،‭ ‬كۆسپ‭ ‬بوون‭ ‬له‌‭ ‬به‌رده‌م‭ ‬یه‌كبوونى‭ ‬كورد‭ ‬و‭ ‬دامه‌زراندنى‭ ‬ده‌وڵه‌ته‌كه‌یان‭! ‬بێ‭ ‬ئه‌وه‌ی‭ ‬یه‌ك‭ ‬میرنشین‭ ‬بۆ‭ ‬ئه‌وه‌‭ ‬بگه‌ڕێته‌وه‌،‭ ‬كه‌‭ ‬ئه‌وه‌‭ ‬شه‌ڕى‭ ‬فراوانخوازی‭ ‬داگیركه‌ران‭ ‬و‭ ‬شه‌ڕی‭ ‬ئایینى‭ ‬و‭ ‬ئایینزایی‭ ‬ئه‌وان‭ ‬بوو،‭ ‬كوردیان‭ ‬به‌ره‌و‭ ‬ئاتونى‭ ‬ئه‌و‭ ‬ململانێیانه‌‭ ‬په‌لكێش‭ ‬كرد‭. ‬به‌هۆشییه‌وه‌‭ ‬سه‌دان‭ ‬ڕۆڵه‌ى‭ ‬بێتاوانى‭ ‬كورد‭ ‬بوونه‌‭ ‬قوربانیى‭ ‬سیاسه‌تى‭ ‬ئه‌و‭ ‬ده‌وڵه‌ته‌‭ ‬داگیركه‌رانه‌،‭ ‬وه‌ك‭ ‬له‌‭ ‬شه‌ڕه‌كانى‭ (‬گه‌وگه‌میلا‭ ‬و‭ ‬قادسییه‌‭ ‬و‭ ‬حه‌تین‭ ‬و‭ ‬چاڵدێران‭ ‬و‭ ‬قرم‭) ‬باجه‌كه‌یماندا‭.‬

له‌‭ ‬ڕۆژگارى‭ ‬ئیمڕۆشماندا،‭ ‬كه‌‭ ‬خۆرهه‌ڵاتی‭ ‬ناوه‌ڕاست‭ ‬به‌‭ ‬دۆخێكی‭ ‬ته‌واو‭ ‬دژواردا‭ ‬تێپه‌ڕده‌بێت‭ ‬و‭ ‬كورد‭ ‬بۆته‌‭ ‬سه‌رچاوه‌ی‭ ‬هێزێكى‭ ‬گه‌وره‌‭ ‬بۆ‭ ‬دژایه‌تیكردنی‭ ‬تیرۆر‭ ‬و‭ ‬پاراستنی‭ ‬به‌رژه‌وه‌ندیی‭ ‬وڵاته‌‭ ‬زلهێزه‌كانی‭ ‬جیهان،‭ ‬له‌وانه‌ش‭ ‬شه‌ڕی‭ ‬تێرۆیستانی‭ ‬داعش‭ ‬له‌لایه‌ن‭ ‬هێزی‭ ‬پێشمه‌رگه‌ی‭ ‬كوردستانه‌وه‌،‭ ‬جێگاى‭ ‬خۆیه‌تى‭ ‬ئه‌و‭ ‬زه‌مینه‌‭ ‬له‌باره‌‭ ‬سیاسییه‌‭ ‬په‌راوێز‭ ‬نه‌خه‌ین‭ ‬و‭ ‬كاری‭ ‬جیدیی‭ ‬بۆ‭ ‬بكه‌ین‭. ‬به‌تایبه‌ت‭ ‬دوای‭ ‬ئه‌وه‌ی‭ (‬مه‌سعود‭ ‬بارزانی‭) ‬وه‌ك‭ ‬سه‌رۆك‭ ‬و‭ ‬سه‌ركرده‌یه‌كی‭ ‬كورد‭ ‬له‌‭ ‬دیدار‭ ‬و‭ ‬كۆڕ‭ ‬و‭ ‬كۆبوونه‌وه‌‭ ‬هه‌رێمی‭ ‬و‭ ‬جیهانییه‌كاندا‭ ‬ده‌رده‌كه‌وێت‭ ‬و‭ ‬بوونی‭ ‬خۆی‭ ‬سه‌لماندووه‌‭. ‬ئه‌وه‌ش‭ ‬به‌و‭ ‬مانایه‌ی،‭ ‬كه‌‭ ‬ده‌وڵه‌ته‌كه‌‭ ‬بێ‭ ‬سه‌رۆك‭ ‬نییه‌‭. ‬ئه‌مه‌‭ ‬و‭ ‬ده‌بێت‭ ‬كۆمه‌ڵى‭ ‬كورده‌وارى‭ ‬ئه‌وه‌‭ ‬بزانێت،‭ ‬كه‌‭ ‬نه‌ته‌وه‌كه‌ى‭ ‬به‌درێژایى‭ ‬هه‌زاران‭ ‬ساڵى‭ ‬ڕابردوو‭ ‬وه‌كو‭ ‬كورد‭ ‬سته‌می‭ ‬لێ‭ ‬كراوه‌‭ ‬و‭ ‬بۆ‭ ‬مه‌رامى‭ ‬تایبه‌تى‭ ‬به‌كارهێنراوه‌‭. ‬دیاره‌‭ ‬ئه‌گه‌ر‭ ‬كوردبوونى‭ ‬نه‌بوایه‌‭ ‬شه‌ڕى‭ ‬بیروباوه‌ڕ‭ ‬و‭ ‬مه‌زهه‌بگه‌رى‭ ‬و‭ ‬پاڕاستنى‭ ‬به‌رژه‌وه‌ندییه‌كانیان‭ ‬پێ‭ ‬نه‌ئه‌كرا‭. ‬ده‌بێت‭ ‬ئه‌و‭ ‬ڕاستییه‌ش‭ ‬بزانین،‭ ‬كه‌‭ ‬سوود‭ ‬وه‌رگرتن‭ ‬له‌‭ ‬بنه‌ما‭ ‬ئابوورییه‌كانى‭ ‬كوردستان‭ ‬و‭ ‬له‌وانه‌ش‭ (‬نه‌وت‭) ‬وه‌ك‭ ‬داهاتێكی‭ ‬گرنگی‭ ‬ئابووریی‭ ‬كوردستان،‭ ‬زیاتر‭ ‬خزمه‌ت‭ ‬به‌‭ ‬دامه‌زراندنى‭ ‬ئه‌و‭ ‬ده‌وڵه‌ته‌‭ ‬ده‌كات،‭ ‬به‌وه‌ی‭ ‬بنه‌مایه‌كی‭ ‬ئابووریی‭ ‬به‌هێزی‭ ‬هه‌یه‌،‭ ‬به‌ڵام‭ ‬سه‌رباری‭ ‬هه‌موو‭ ‬ئه‌وانه‌‭ ‬كاتێك‭ ‬ده‌وڵه‌تێك‭ ‬بۆ‭ ‬كورد‭ ‬دێته‌‭ ‬دنیاى‭ ‬بوون‭ ‬و‭  ‬ده‌خرێته‌‭ ‬سه‌ر‭ ‬ئه‌رزى‭ ‬واقیع،‭ ‬كه‌‭ ‬سه‌رجه‌م‭ ‬ڕیزه‌كانى‭ ‬كوردایه‌تى‭ ‬یه‌ك‭ ‬بخرێن‭ ‬و‭ ‬كێشه‌‭ ‬لاوه‌كییه‌كان‭ ‬وه‌لا‭ ‬بنرێن‭ ‬و‭ ‬هه‌وڵى‭ ‬ڕۆشنبیریكردنى‭ ‬كۆمه‌ڵى‭ ‬كورده‌وارى‭ ‬بدرێت،‭ ‬تا‭ ‬چیتر‭ ‬به‌هۆی‭ ‬قۆڵكردنه‌وه‌ی‭ ‬ناكۆكییه‌‭ ‬حیزبی‭ ‬و‭ ‬ناخۆییه‌كان‭ ‬نه‌بینه‌‭ ‬كۆسپ‭ ‬له‌به‌رده‌وام‭ ‬ده‌ركه‌وتن‭ ‬و‭ ‬دروستبوونی‭ ‬ئه‌و‭ ‬قه‌واره‌‭ ‬سیاسییه‌دا‭. ‬ئه‌مه‌و‭ ‬پێویسته‌‭ ‬هه‌موو‭ ‬كورد‭ ‬یان‭ ‬لانى‭ ‬كه‌م‭ ‬زۆرینه‌كه‌ی‭ ‬ملكه‌چى‭ ‬یه‌ك‭ ‬بڕیار‭ ‬و‭ ‬یاسا‭ ‬بن،‭ ‬كه‌‭ ‬سه‌ركرده‌یه‌ك‭ ‬ڕابه‌رایه‌تیى‭ ‬ده‌كات‭. ‬ئه‌و‭ ‬سه‌ركرده‌یه‌ش‭ ‬نابێت‭ ‬بۆ‭ ‬به‌رژه‌وه‌ندیى‭ ‬تایبه‌تىی‭ ‬خۆى‭ ‬سازش‭ ‬له‌سه‌ر‭ ‬كێشه‌ى‭ ‬نه‌ته‌وایه‌تییه‌كان‭ ‬و‭ ‬خاكى‭ ‬كوردستان‭ ‬و‭ ‬گه‌له‌كه‌ی‭ ‬و‭ ‬جیاكاری‭ ‬له‌نێوان‭ ‬هاووڵاتییه‌كانى‭ ‬بكات‭. ‬

هه‌روه‌ها‭ ‬پێویسته‌‭ ‬هه‌موومان‭ ‬بزانین،‭ ‬كه‌‭ (‬سه‌ربه‌خۆیى‭ ‬ئه‌سه‌نرێت‭ ‬و‭ ‬نادرێت‭)‬،‭ ‬بۆیه‌‭ ‬نابێت‭ ‬چاوه‌ڕوانى‭ ‬سۆز‭ ‬و‭ ‬به‌زه‌یى‭ ‬دوژمنه‌كانمان‭ ‬بكه‌ین،‭ ‬كه‌‭ ‬كوردستانیان‭ ‬داگیر‭ ‬كردووه‌‭ ‬و‭ ‬بست‭ ‬به‌‭ ‬بستمان‭ ‬له‌سه‌ر‭ ‬مه‌رج‭ ‬و‭ ‬په‌یمان‭ ‬پێ‭ ‬ده‌ده‌نه‌وه‌‭. ‬ئه‌و‭ ‬كاته‌ش‭ ‬هیواى‭ ‬ده‌وڵه‌تێك‭ ‬بۆ‭ ‬كوردستان‭ ‬ده‌بێته‌‭ ‬واقیع‭ ‬و‭ ‬ڕاستیى‭ ‬سه‌لمێنراوى‭ ‬هه‌زاره‌ى‭ ‬سێیه‌م‭.‬

سه‌رچاوه‌كان‭:‬

1‭. ‬محمد‭ ‬امین‭ ‬زكی‭: ‬كورد‭ ‬و‭ ‬كوردستان‭.‬

2‭. ‬د‭. ‬جه‌لیلى‭ ‬جه‌لیلی‭: ‬كورده‌كانى‭ ‬ئیمپراتۆریه‌تى‭ ‬عوسمانى‭.‬

3‭. ‬د‭. ‬جمال‭ ‬ڕشید‭ ‬أحمد‭ ‬و‭ ‬د‭.‬فوزى‭ ‬ڕشید‭: ‬تاریخ‭ ‬الكرد‭ ‬القدیم‭. ‬

لێدوان له‌ ڕێگای فه‌یس بووك

About زريان احمد

Check Also

192552018_hsen huzni 1

94 ساڵ لەمەوبەر حسێن حوزنی موكریانی، یەکەم چاپخانەی هێنایە ره‌واندز

خەندان-هاوار عەباس ‎(( ئێوه‌ حه‌قیقه‌ته‌ن گیانى میلله‌تی خۆتانن ، ئه‌و ره‌نجانه‌ى كه‌ ده‌یانكێشن هیچ وه‌ختێك …